Rozwój Obszarów Wiejskich

Rozwój Obszarów Wiejskich

Wymogi Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt

Wzajemna zgodność (z ang.: cross-compliance), która obowiązuje od 2009 roku w zakresie ochrony środowiska, dobrej kultury rolnej, identyfikacji i rejestracji zwierząt wymaga przestrzegania przez rolników na całym obszarze swojego gospodarstwa ściśle określonych wymogów i norm.

Nieprzestrzeganie wymogów może od 2009 roku skutkować obniżeniem płatności.

System Wzajemnej Zgodności – SWZ (ang. cross-compliance) jest instrumentem Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) i polega na uzależnieniu płatności bezpośrednich oraz płatności w ramach zrównoważonego gospodarowania na gruntach rolnych i leśnych (działania rolnośrodowiskowe, ONW, zalesianie gruntów rolnych) od konieczności spełnienia przez rolników określonych w przepisach krajowych i UE szeregu norm dotyczących zarządzania w całym gospodarstwie rolnym.

Kontrolerzy będą sprawdzać wymogi w ramach tzw. Obszaru A, tzn. będą weryfikować czy rolnik przestrzega przepisów dotyczących:

•    identyfikacji i rejestracji zwierząt,

•    ochrony dzikiego ptactwa,

•    ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem spowodowanym przez niektóre substancje niebezpieczne,

•    przestrzegania zasad stosowania osadów ściekowych w rolnictwie,

•    ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego, - wykonywania zbiegów ochrony roślin i używania innych niebezpiecznych substancji w sposób nie zagrażający środowisku.

Kolejne kryteria dotyczące zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt, zgłaszania niektórych chorób zwierząt, zdrowotności roślin wejdą w życie od 2011 roku. Wymagania dotyczące dobrostanu zwierząt, zgodnie z decyzją podjętą na ostatniej radzie ministrów ds. rolnictwa UE, zostały przesunięte o dwa lata i zaczną obowiązywać od 2013 roku.

„Wymogi wzajemnej zgodności” (z ang. cross compliance), które wejdą w życie od 1 stycznia 2009 roku będą obowiązywać rolników, ubiegających się o:

•    płatności bezpośrednie do gruntów rolnych;

•    dopłaty ONW;

•    płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego;

•    płatności z tytułu zalesiania gruntów.

Niestety z doświadczeń starych krajów członkowskich wynika, że najczęściej nieprawidłowości stwierdzane były w obszarze IRZ.


Dlatego też warto przypomnieć co należy do podstawowych obowiązków posiadaczy zwierząt.

•    zgłoszenie się do ARiMR w celu uzyskania numeru producenta

•    rejestracja siedziby stada

•    prawidłowe oznakowanie zwierząt i zgłoszenie ich do rejestru

•    zgłaszanie zdarzeń dotyczących zwierząt gospodarskich oznakowanych

•    prowadzenie księgi rejestracji w każdej siedzibie stada, odrębnej dla poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich oznakowanych

•    prowadzenie spisu owiec/kóz w stadzie co najmniej raz na 12 miesięcy.


Rejestracja posiadacza zwierząt, siedziby stada i zdarzeń dotyczących zwierząt

 

W celu dokonania rejestracji zwierząt w systemie IRZ należy najpierw uzyskać numer identyfikacyjny posiadacza zwierzęcia gospodarskiego , a następnie zwrócić się o nadanie numeru siedziby stada. Zgłoszenia zwierząt do rejestru oraz zdarzeń ich dotyczących posiadacz zwierząt dokonuje poprzez wypełnienie druków systemowych dostępnych w biurach powiatowych i Oddziałach Regionalnych i są to:

•    rejestracja zwierzęcia (urodzenie, przywóz z państw spoza UE, kupno z państw UE),

•    przemieszczenie zwierzęcia (kupno, sprzedaż, wywóz, sprzedaż do państw UE),

•    padnięcie,

•    ubój

W przypadku kupna lub sprzedaży zwierząt do państw spoza UE stosujemy odpowiednio określenia: przywóz oraz wywóz.

W przypadku transakcji pomiędzy krajami UE stosujemy określenia kupna i sprzedaży.

Posiadacz bydła, owcy i kozy zobowiązany jest zgłosić w biurze powiatowym ARiMR każdą zmianę miejsca pobytu zwierzęcia w ciągu 7 dni od daty zaistnienia w/w zdarzenia.

Posiadacz trzody chlewnej zobowiązany jest zgłosić w Biurze Powiatowym ARiMR zwiększenie lub zmniejszenie liczebności stada w ciągu 30 dni od daty zaistnienia w/w zdarzenia.

Oznakowanie zwierząt

Posiadacz zwierzęcia jest zobowiązany do jego oznakowania i zgłoszenia tego faktu Agencji przed opuszczeniem przez zwierzę gospodarstwa lub

•    w terminie do 7 dni od dnia urodzenia zwierzęcia - w przypadku bydła

•    w terminie do 180 dni od urodzenia - w przypadku owiec i kóz

•    niezwłocznie, nie później jednak niż przed dniem opuszczenia przez zwierzę gospodarskie siedziby stada - w przypadku świń

Zwierzęta kupione z krajów Unii Europejskiej przy wjeździe do Polski zachowują dotychczasowe oznakowanie. Nie wolno usuwać kolczyka lub zastępować go innym. W przypadku utraty lub uszkodzenia kolczyka należy złożyć zamówienie na jego duplikat na odpowiednim formularzu, a po otrzymaniu kolczyka z tym samym numerem, założyć go odpowiedniemu zwierzęciu.

Zwierzęta przywiezione spoza Unii Europejskiej otrzymują nowy numer identyfikacyjny, zgodny ze wzorem obowiązującym dla danego gatunku zwierząt i muszą zostać oznakowane tym numerem .


Prowadzenie księgi rejestracji

Posiadacze bydła i świń , obowiązani są prowadzić księgi rejestracji, w których umieszcza się m.in. numer siedziby stada oraz liczbę zwierząt gospodarskich w siedzibie stada.

Wpisu do księgi rejestracji, dokonuje się bezpośrednio po zaistnieniu zdarzenia objętego obowiązkiem wpisu, nie później jednak niż w terminie 7 dni.

Wpisy w księdze rejestracji są dokonywane w języku polskim, w sposób czytelny i trwały.

Wszelkich zmian wpisów w księdze rejestracji dokonuje się w sposób umożliwiający odczytanie zmienianego wpisu.

Księga rejestracji jest prowadzona przez posiadacza odrębnie dla każdego stada i poszczególnych gatunków zwierząt w formie książkowej lub elektronicznej.

Dane zwierzęcia, zawarte w księdze rejestracji lub wydrukach, przechowuje się przez okres, co najmniej 3 lat od dnia ubycia tego zwierzęcia ze stada.

Do księgi rejestracji wpisuje się: imię i nazwisko lub nazwę posiadacza zwierzęcia, adres siedziby stada, numer siedziby stada.

Na kartkach wsadowych umieszcza się informacje na temat zwierząt przebywających w siedzibie stada, m.in. numer identyfikacyjny zwierzęcia, datę urodzenia zwierzęcia, datę przybycia zwierzęcia do siedziby stada, dane o pochodzeniu zwierzęcia, płeć i rasę zwierzęcia, numer identyfikacyjny matki zwierzęcia, datę ubycia zwierzęcia ze stada, przyczynę ubycia zwierzęcia ze stada, dane o miejscu, do którego zwierzę przekazano oraz adnotacje o przeprowadzonych kontrolach.

Od 1 stycznia 2006 r. posiadacze zwierząt zobowiązani są zaopatrywać się w księgi rejestracji oraz dodatkowe kartki wsadowe we własnym zakresie.

Kolczyki.

Kolczyki dopuszczone do znakowania zwierząt gospodarskich na terenie Polski można nabywać jedynie u podmiotów wpisanych na "Listę dostawców kolczyków lub duplikatów kolczyków dla zwierząt gospodarskich" prowadzoną przez ARiMR. Lista dostawców wraz z cennikami kolczyków znajdują się w każdym biurze powiatowym ARiMR.

Kolczyki dla zwierząt gospodarskich można zamawiać za pośrednictwem biur powiatowych ARiMR lub bezpośrednio u dostawcy wybranego z listy. Natomiast duplikaty kolczyków należy zamawiać wyłącznie za pośrednictwem biur powiatowych.

Aby zamówić kolczyki dla bydła, owiec albo kóz, posiadacz zwierząt musi złożyć wniosek o przydzielenie puli numerów identyfikacyjnych w odpowiednim biurze powiatowym ARiMR. Otrzymany wydruk z numerami należy zachować, aby przy składaniu zamówienia na kolczyki dołączyć jego kopię.

Posiadacz trzody chlewnej nie składa wniosku o przydzielenie puli, gdyż świnie są znakowane numerem stada.

W przypadku zamawiania kolczyków bezpośrednio u dostawcy posiadacz  bydła, owiec albo kóz jest zobowiązany wypełnić formularz zamówienia dostępny w Biurze Powiatowym ARiMR.  Do zamówienia należy dołączyć "Odpowiedź na wniosek o przydzielenie puli numerów" zawierającą wykaz numerów identyfikacyjnych zwierząt przyznanych przez system informatyczny ARiMR z pieczątką "Autoryzowane  do produkcji" lub "Autoryzowane do produkcji - identyfikator elektroniczny"  w przypadku zamawiania kolczyków z elektronicznym identyfikatorem.  


Zamówienie należy przesłać na adres dostawcy. Wszystkie niezbędne dane dostawcy oraz cenniki kolczyków są dostępne w każdym Biurze Powiatowym ARiMR oraz na stronie internetowej Agencji.

Za pośrednictwem Biura Powiatowego ARiMR:


Przy zamówieniu za pośrednictwem Biura Powiatowego ARiMR posiadacz  bydła, owiec albo kóz  wypełnia jak wyżej formularz zamówienia udostępniony przez Biuro Powiatowe i dołącza do niego kopię otrzymanej decyzji "Odpowiedź na wniosek o przydzielenie puli numerów" z pieczątką "Autoryzowane  do produkcji"  lub "Autoryzowane do produkcji - identyfikator elektroniczny"  w przypadku zamawiania kolczyków z elektronicznym identyfikatorem. Biuro Powiatowe wysyła zamówienie do wybranego dostawcy. Zamawiający reguluje płatności związane z zamówionymi kolczykami na zasadach przyjętych przez Dostawcę. Agencja nie pobiera żadnych opłat związanych z zamawianiem kolczyków.

Trzoda chlewna.

Posiadacz trzody chlewnej wypełnia formularz zamówienia udostępniony przez Biuro Powiatowe, ale do zamówienia nie jest dołączana "Odpowiedź na wniosek o przydzielenie puli numerów", ponieważ trzoda chlewna oznakowana jest numerem siedziby stada.

Duplikaty kolczyków

W przypadku uszkodzenia lub zagubienia przez zwierzę kolczyka, konieczne jest niezwłoczne złożenie przez posiadacza wniosku o wydanie duplikatu. Wniosek składa się w biurze powiatowym Agencji, na formularzu udostępnionym przez ARiMR. Duplikaty kolczyków posiadacz zwierząt zamawia za pośrednictwem biura powiatowego u dostawcy wybranego z listy dostawców prowadzonej przez ARiMR.

Na duplikacie kolczyka znajdują się identyczne dane, które były umieszczone na utraconym lub uszkodzonym kolczyku, a ponadto cyfra rzymska oznaczająca kolejny numer duplikatu.

W przypadku utraty lub uszkodzenia kolczyka, którym oznakowane było zwierzę kupione z kraju będącego członkiem UE, Agencja wydaje duplikat tego kolczyka, na którym znajduje się numer identyfikacyjny zwierzęcia nadany w kraju, w którym zwierzę zostało kupione, oraz cyfra rzymska oznaczająca kolejny numer duplikatu wydanego w Rzeczpospolitej Polskiej.

Zgodnie z obowiązującym prawem, oznakowanie bydła, owiec, kóz i świń jest obowiązkiem posiadacza zwierzęcia, który ponosi koszty z tym związane.

Paszporty

 Paszporty bydła są wystawiane przez ARiMR po otrzymaniu od rolnika poprawnego i kompletnego zgłoszenia zwierzęcia do rejestru. Na podstawie informacji o zarejestrowanych zwierzętach w systemie IRZ każda sztuka bydła zaopatrywana jest w paszport.

Paszport bydła wydawany jest w Biurach Powiatowych ARiMR. Paszport jest zabezpieczony hologramem, na którym widnieje logo ARiMR oraz unikatowy numer. Hologram naklejany jest na paszport w Biurach Powiatowych przed wydaniem go posiadaczowi bydła. Paszporty wydrukowane, zgodnie z uprzednio obowiązującym wzorem formularza, zachowują swoją ważność i nie podlegają wymianie.

Bydło przywiezione z krajów niebędących członkiem UE należy oznakować polskim kolczykiem. Obowiązkowym załącznikiem do „Zgłoszenia bydła do rejestru”  jest dokument potwierdzający pochodzenie z kraju trzeciego. Agencja dla tych zwierząt wydaje polski paszport.

Dla zwierząt kupionych z państw UE do „Zgłoszenia bydła do rejestru” należy obowiązkowo dołączyć paszport wystawiony w kraju pochodzenia. Agencja wydaje polski paszport dla tych zwierząt.

Duplikat paszportu wydawany jest w przypadku uszkodzenia lub utraty paszportu, na podstawie „Wniosku o wydanie duplikatu paszportu bydła” w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Duplikaty wydawane są tylko dla zwierząt posiadających spójną historię w Centralnej Bazie Danych Systemu IRZ.

Za wydanie paszportu dla bydła, jak i jego duplikatu pobiera się opłatę


Internetowe zgłaszanie zdarzeń do Systemu IRZ


Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,umożliwia posiadaczom oznakowanych zwierząt gospodarskich składanie w formie elektronicznej zgłoszeń o zwierzętach do Systemu IRZ. W tym celu udostępniono aplikację CK IRZ, która pozwala posiadaczom na przesyłanie danych ze zgłoszeń bezpośrednio do systemu informatycznego – Centralnej Bazy Danych Systemu IRZ.

Nadawanie uprawnień do przekazywania danych za pośrednictwem Internetu odbywa się na podstawie wniosków o przyznanie dostępu do systemu informatycznego ARiMR (oddzielnie dla producentów będących osobami fizycznymi oraz dla producentów będących osobami prawnymi). Posiadacz zwierząt powinien dostarczyć do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie loginu i kodu dostępu do Systemu Informatycznego IRZ ARiMR wraz z regulaminem korzystania z konta, podpisanym przez zainteresowanego.

Dane nowoutworzonego konta internetowego są wysyłane wnioskodawcy. Od momentu otrzymania loginu i hasła posiadacz zwierząt może korzystać z elektronicznej formy składania zgłoszeń poprzez aplikację CK IRZ.

Aplikacja CK IRZ umożliwia posiadaczom zwierząt składanie w wersji elektronicznej następujących dokumentów zgłoszeń i dokumentów zapotrzebowań:

•    Zgłoszenie bydła do rejestru

•    Zgłoszenie owiec albo kóz do rejestru

•    Zgłoszenie przemieszczenia bydła, owiec albo kóz – przeznaczone do obsługi zgłoszeń wywozu do UE i sprzedaży do krajów trzecich

•    Zgłoszenie padnięcia zabicia uboju gospodarczego bydła, owiec albo kóz

•    Zgłoszenie uboju bydła w rzeźni

•    Zgłoszenie unieszkodliwienia zwłok bydła, owiec albo kóz

•    Wniosek o przydzielenie puli numerów dla bydła

•    Wniosek o wydanie duplikatu paszportu dla bydła

•    Zamówienie duplikatów kolczyków dla bydła, owiec albo kóz.

Za kontrole wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt będzie odpowiedzialna Inspekcja Weterynaryjna.

Każda stwierdzona niezgodność będzie oceniana pod kątem dotkliwości, zasięgu, trwałości i ewentualnej powtarzalności niezgodności. Kontrolerzy w pierwszej kolejności będą musieli ocenić, czy stwierdzona niezgodność z wymogami wynika z nieumyślnego działania rolnika (zaniedbanie), czy też jest umyślnym działaniem.

W przypadku, gdy stwierdzona niezgodność będzie wynikała z zaniedbań rolnika, obniżka płatności wyniesie 3% całkowitej kwoty płatności bezpośrednich. Na podstawie raportu z kontroli może być wydana decyzja o obniżeniu skali potrącenia do 1% lub podwyższeniu do 5% całkowitej kwoty. W uzasadnionych przypadkach możliwe jest odstąpienie od nałożenia sankcji finansowych.

Natomiast w przypadkach, gdy kontrolerzy stwierdzą powtarzające się niezgodności, nałożona sankcja będzie trzykrotnie wyższa, ale nie może przekroczyć 15% całkowitej kwoty płatności bezpośrednich (procent potrącenia zostanie pomnożony przez trzy).

W tych przypadkach, gdy kontrolerzy stwierdzą, że rolnik celowo dopuścił w swoim gospodarstwie do niezgodności z zasadami cross compliance, nałożona sankcja będzie obniżała kwotę należnej płatności obszarowej o 20%. W takich przypadkach ARiMR może, na podstawie oceny zawartej w protokole z czynności kontrolnych, wydać decyzję o obniżeniu nakładanych sankcji do poziomu 15% płatności lub, w drastycznych przypadkach, może całkowicie pozbawić rolnika dopłat.

Wymogi Wzajemnej Zgodności dotyczące zarządzania gospodarstwem nie są nowymi przepisami uchwalonymi dla celów reformy WPR, gdyż obowiązki, których spełnienie zakłada ta zasada, zostały już wdrożone w krajowym prawodawstwie. Stosowanie się do tych przepisów jest obecnie obowiązkowe dla wszystkich gospodarstw.

Nowym elementem jest jedynie powiązanie przyznawania płatności bezpośrednich z  przestrzeganiem tych przepisów.

 

Teodor Pitala