Rozwój Obszarów Wiejskich

Rozwój Obszarów Wiejskich

Nowa perspektywa finansowa dla polskiego rolnictwa - budżet UE na lata 2014-2020

Parlament Europejski przyjął 19 listopada 2013 w Strasburgu budżet Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Zaplanowano w nim, że wydatki Wspólnoty w najbliższych siedmiu latach, w zobowiązaniach wyniosą 960 mld euro, a w rzeczywistych płatnościach ponad 908 mld euro. Polska, w ramach tego budżetu, otrzyma  najwięcej pieniędzy spośród wszystkich państw UE. Licząc w cenach bieżących, będzie to ok. 115 mld euro, a nasza składka wyniesie ok. 30 mld euro.
Na unijną politykę spójności w budżecie Wspólnoty na lata 2014-2020 przewidziano w sumie ponad 325,1 mld euro, a nasz kraj otrzyma z tego, licząc w cenach bieżących, ok. 80 mld euro. Z tych pieniędzy finansowane są m.in. inwestycje infrastrukturalne w krajach UE. Głównym celem polityki spójności jest wspomożenie słabiej rozwiniętych państw Wspólnoty w nadrabianiu zapóźnień w tym obszarze.
Jak zwykle największą pozycję w budżecie UE stanowią środki na realizację Wspólnej Polityki Rolnej. Wydatki na ten cel  w ciągi najbliższych siedmiu lat wyniosą blisko 373,2 mld euro. Polska dostanie z tego w sumie ok. 32 mld euro, licząc w cenach bieżących.
Unijne wsparcie przyznane Polsce na realizację Wspólnej Polityki Rolnej w lata 2014-2020 będzie zatem wyższe, niż w poprzedniej 7 letniej perspektywie finansowej, o ok. 3,5 mld euro. Za rozdzielenie większości funduszy na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich w latach 2014 - 2020, podobnie jak w poprzednich siedmiu latach, będzie odpowiedzialna Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, największa europejska agencja płatnicza.
Eurodeputowani wprowadzili też zmiany, które pozwolą skuteczniej wykorzystywać środki budżetowe w nowej perspektywie finansowej m.in na WPR. Nowością jest np. to, że w latach 2014 - 2020 będzie można przesuwać z roku na rok niewykorzystane pieniądze, zamiast tak jak to było dotychczas zwracać je do budżetów krajów UE.
W ramach realizacji budżetu na Wspólną Politykę Rolną istnieje też możliwość przesunięcia środków z II filaru do I czyli zwiększenia płatności bezpośrednich ze środków na rozwój obszarów wiejskich. By jednak w Polsce rozwój tych obszarów nie ucierpiał przyjęto założenie, że rozwój infrastruktury na nich będzie wspierany z Funduszu Spójności. Wstępne uzgodnienia rządowe przewidują, że z Funduszu Spójności rozwój infrastruktury wiejskiej zostanie wzmocniony kwotą ok. 4,5 miliarda euro (jak informował później Stanisław Kalemba, po jednym z posiedzeń rządu, będzie to dodatkowa kwota w wysokości ok. 5,2 mld euro, którą prawdopodobnie rozdzielą urzędy marszałkowskie).
Reforma WPR przewiduje przede wszystkim  uzależnienie 30 proc. dopłat bezpośrednich od spełniania przez rolników wymogów ekologicznych.
Ministrowie do spraw rolnictwa, którzy przyjęli kształt zreformowanej WPR podczas posiedzenie w Brukseli 16 grudnia br. uzgodnili, że ten "ekologiczny przepis" wejdzie w życie w 2015 roku, a rok 2014 będzie okresem przejściowym, w którym nie będą jeszcze obowiązywać nowe wymogi ekologiczne i wsparcie dla rolnictwa będzie udzielane na dotychczas obowiązujących zasadach. Wszystkie procesy przyjmowania tzw. aktów delegowanych wdrażających bezpośrednio przyjętą teraz reformę mają być gotowe najpóźniej w marcu 2014 roku.
Polski minister rolnictwa Stanisław Kalemba uznał wyniki ustaleń w sprawie nowych zasad WPR za wielki sukces i kompromis . Dla naszego kraju te wyniki są na pewno korzystne, jeżeli chodzi o wspólną politykę rolną - zapewniał po spotkaniu.  Budżet na lata 2014-2020 będzie większy dla naszego rolnictwa, przetwórstwa, obszarów wiejskich niż w okresie 2007-2013 i to mimo tego, że ogólnie unijny budżet na Wspólną Politykę Rolną będzie mniejszy o około 11 procent - zauważył.
Ekologiczne warunki w dopłatach rolnych to najważniejszy element reformy WPR. Wynika z niej, że Rolnicy nie otrzymają 30 proc. bezpośrednich dopłat, jeśli nie będą "dywersyfikowali" upraw. W praktyce oznacza to, że jeśli będą chcieli otrzymywać "pełne" dopłaty, to będą musieli utrzymywać pastwiska, wygospodarowywać obszary proekologiczne lub stosować inne "równoważne" środki ochrony przyrody. Jednak w przypadku Polski niezwykle istotne jest to, że z tych wymogów  będzie wyłączone ponad 80 proc. Gospodarstw ponieważ są małe i ta proekologiczna reforma ich nie dotyczy.
O pogłębieniu wspierania działań proekologicznych w ramach WPR świadczy też z pewnością fakt, że 30 proc. środków z tzw. drugiego filara WPR, czyli Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, ma być przeznaczane na cele środowiskowe, organiczne i klimatyczne. Polska weszła wcześniej w ten trend i już teraz przeznacza na te cele blisko 30 proc. środków tego filara.
Inną ważną zmianą jest wykluczenie z otrzymywania dopłat rolnych m.in. lotnisk i terenów sportowych, mimo, że mogą być one użytkowane rolniczo.  Ponadto szersze niż dotychczas i obowiązkowe we wszystkich krajach wspólnoty będzie wspieranie młodych rolników czyli tych, którzy nie osiągnęli jeszcze  40 roku życia. W ramach dopłat bezpośrednich mają oni otrzymywać przez 5 lat o 25 proc. więcej niż pozostali. Na ten cel kraje UE będą przeznaczać 2 proc. puli dopłat. W Polsce jest około 100 tysięcy młodych rolników i stanowią oni grupę ok. 7 proc. wszystkich otrzymujących dopłaty.
Przyjęte teraz przez ministrów rolnictwa zasady WPR są zgodne  z lutowymi uzgodnieniami przywódców Unii , którzy uzgodnili wtedy stopniowe wyrównywanie dopłat we wszystkich państwach, w których dopłaty bezpośrednie do hektara są niższe od 90 proc. średniej unijnej (m.in. Polska). Różnica pomiędzy wysokością tych dopłat a wysokością 90 procent średniej unijnej ma być zmniejszona o jedną trzecią stopniowo w latach 2015-2020. Co ważne, wszędzie dopłaty nie mogą być mniejsze niż 196 euro na hektar, przy czym ten wskaźnik ma być osiągnięty do 2020 roku. Wyrównanie dopłat ma być sfinansowane przez te wszystkie państwa członkowskie, w których są one powyżej unijnej średniej.
Ponadto został zatwierdzony postulat Polski, że kraje, które otrzymują dopłaty na poziomie poniżej 90 proc. średniej UE, będą mogły przesuwać na te dopłaty do 25 proc. środków z II filaru WPR czyli z Programu Rozwój Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

 
Marian Kulpa
źródło: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i Redakcja AgroNEWS