Ekonomika

Ekonomika

Lokalne systemy 篡wno軼iowe, czyli jak to si robi w Szwajcarii

Mieszka鎍y wsi i miasteczek jad do miasta na cotygodniowe zakupy, bo sklepik prowadzony przez s御iada, w którym kupowali od 10 lat, zbankrutowa; z osiedli domków jednorodzinnych i „blokowisk” znikaj ma貫 warzywniaki i piekarnie; wielkie supermarkety wyrastaj jak grzyby po deszczu zarówno na obrze瘸ch miast, jak i tu obok biurowca, apteki i przedszkola. W jednym centrum handlowym kupujemy buty, proszek do prania, a 20 minut pó幡iej zape軟iamy jedzeniem 4 du瞠 reklamówki. Zamiast 10 jajek od zielononó磬i z wolnego wybiegu bierzemy z pó趾i 20 jaj w tej samej cenie - z oznaczeniem „3” (oznacza klatkowy chów kur na fermie), kupujemy 5 kg schabu z ko軼i, tylko dlatego, 瞠 oczarowa nas du篡 czerwony napis „PROMOCJA CENOWA” (pewnie ma krótki termin przydatno軼i do spo篡cia – jak nie zjemy wszystkiego, to si wyrzuci); do koszyka dorzucamy 5 litrów oleju, tak na zapas, na wszelki wypadek, wystarczy na pó roku; kupujemy te jogurt o smaku truskawkowym z zawarto軼i 1% prawdziwych owoców, dla babci serek homogenizowany (który na pewno podbije jej choresterol), a dla dziecka ulubione parówki na bazie skórek z kurczaka oddzielanych mechanicznie. Tak maluje si polska rzeczywisto嗆... Niszczymy swoje zdrowie, 穎陰dki, bo tak jest taniej, albo wygodniej, lub po prostu nie mamy innej alternatywy, nie mamy dost瘼u do innej 篡wno軼i...

 

Co mo瞠 by i powinno by alternatyw dla masowych systemów sprzeda篡 i produkcji? Lokalne systemy 篡wno軼iowe!!! Dobrym przyk豉dem i kierunkiem rozwoju w Polsce niech b璠zie praktyka, któr od dawna stosuje si w Szwajcarii, gdzie dodatkowo istnieje System CSA czyli rolnictwo spo貫cznie wspierane.

Tam lokalny system 篡wno軼iowy oparty jest na bliskiej, trwa貫j relacji mi璠zy wytwórcami a odbiorcami, obopólnych korzy軼iach i wzajemnym zaufaniu. Popularny jest ruch, zgodnie z którym konsument kupuje 篡wno嗆 bezpo鈔ednio od producenta, tj. rolnika, dotyczy to np. relacji na linii restauratorzy – lokalni producenci rolni. Niezmiernie wa積e jest to, 瞠 uczestnicy systemu sami definiuj, co jest dla nich „lokalne”, nie potrzebuj do tego przepisów i rz康owych ustaw. Indywidualni wytwórcy s cz窷ci wi瘯szego systemu 篡wno軼iowego, skoncentrowanego jednak lokalnie i dzia豉j帷ego w obr瑿ie swojego regionu.

Równocze郾ie obserwujemy ró積orodno嗆 lokalnych systemów 篡wno軼iowych. W Szwajcarii te systemy s bardziej rozwini皻e w kantonach (okre郵enie terytorialnej jednostki administracyjnej, tak jak w Polsce województwa), gdzie j瞛ykiem urz璠owym jest francuski, za w mniejszym stopniu istnieje to zjawisko na terenach niemieckoj瞛ycznych. W cz窷ci francuskoj瞛ycznej lokalne systemy 篡wno軼iowe oparte s na trzech filarach: spó責zielczo嗆, stowarzyszenia i indywidualni rolnicy. W stowarzyszeniach s zrzeszeni gównie ogrodnicy, którzy produkuj owoce, warzywa i kwiaty oraz hodowcy kur (jajka). W sk豉d systemu wchodz tak瞠 ma貫 sklepy, restauratorzy, firmy cateringowe, jak równie pracownicy, którzy przyczyniaj si do wytworzenia produktu. Co ciekawe, nie s to tylko mieszka鎍y tego gospodarstwa, cz這nkowie rodziny, ani nawet op豉cani pracownicy najemni. Prac w gospodarstwie 鈍iadcz wszyscy cz這nkowie stowarzyszenia, co jest w mentalno軼i tych ludzi postrzegane jako fajn zabaw, sezonow przygod, relaks na 這nie natury. Dzi瘯i tej relacji konsument kupuje produkty w ramach stowarzyszenia, w miejscu swojego zamieszkania, bez konieczno軼i dalekich wyjazdów zakupowych, a przede wszystkim w korzystnych cenach, taniej ni w zwyk造m sklepie. Istotne jest równie to, 瞠 wie, co je, gdy sam przyczyni si do powstania tego produktu, np. pomaga w uprawie b康 hodowli. Ca這軼iowo jest to jeden stabilny system, do którego dobrego funkcjonowania przyczyniaj si cz這nkowie. Równocze郾ie zamazuje si granica mi璠zy wytwórc produktu a sprzedawc, mi璠zy którymi dochodzi do szczególnej interakcji, a ka盥y cz這nek generuje korzy軼i.

Niech Szwajcaria b璠zie dobrym wzorem dla Polski! W naszym kraju zaczyna si ruch zmierzaj帷y do wykszta販enia lokalnych systemów 篡wno軼iowych – warto go rozwija!

Lokalne systemy 篡wno軼iowe nie s inicjatywami nowymi. Ju od kilkudziesi璚iu lat w wielu krajach w Europie i na 鈍iecie ludzie zrzeszali si nieformalnie lub formalnie, tworzyli spo貫czno嗆, w której jej cz這nkowie wspierali si kupuj帷 篡wno嗆 wprost od rolników. W Japonii w latach 60-tych powsta豉 organizacja „Teikei”, podobne systemy rozpowszechni造 si USA od lat 80-tych, w Kanadzie i Anglii od lat 90-tych, we Francji od 2001 roku podobny system stworzy這 40 rodzin. Dzi lokalne systemy 篡wno軼iowe z powodzeniem dzia豉j w 25 krajach.

Lokalne systemy 篡wno軼iowe maj wiele zalet. Produkty, które pozyskuje si w ramach tych systemów, s tradycyjne, nieska穎ne, nie poddane modyfikacjom i d逝goterminowej konserwacji, zgodne z natur, bez chemii i „ulepszaczy”, maj walory organicznych produktów 篡wno軼iowych. Konsument wie, jak drog pokona produkt od momentu zasiania do trafienia na talerz, a kana造 dystrybucji s krótkie. Oprócz szybkiego dost瘼u do 鈍ie瞠j, zdrowej, smacznej 篡wno軼i, z tych systemów p造n korzy軼i spo貫czne wynikaj帷e ze zrzeszania si, wspó責zia豉nia, tworzenia wspólnoty, zaspokajania wzajemnych potrzeb. W ten sposób tworzy si spójno嗆 spo貫czna, ludzie przejawiaj zachowania przyjazne dla 鈔odowiska naturalnego, a lokalne rynki s wspierane na wielu p豉szczyznach.


O systemach 篡wno軼iowych w Szwajcarii opowiada豉 pani Astrid Gerz z Réseau Echange – Développement Durable (REDD) na konferencji „Ma這polski Produkt Lokalny: Znaczenie 篡wno軼i lokalnej dla rozwoju gospodarczego Ma這polski oraz innych regionów Europy”, która odby豉 si w 29. listopada 2013 r. w Krakowie. Wyk豉d nosi tytu „Lokalne systemy 篡wno軼iowe: trendy i do鈍iadczenia ze Szwajcarii i innych krajów europejskich”. Jednym z celów konferencji by這 okre郵enie parametrów wzorcowego lokalnego systemu 篡wno軼iowego.
REDD to organizacja, która od 3 lat zajmuje si wprowadzaniem lokalnych produktów na rynek szwajcarski, a jako stowarzyszenie istnieje od 20 lat i ma misj gównie informacyjn.

Astrid Gerz w鈔ód uczestników konferencji

Katarzyna Gwi盥