Technologia

Technologia

Rolnictwo ekologiczne

Kryteria rolnictwa ekologicznego to nie tylko wymogi dotyczące uprawy roślin i chowu zwierząt, system obejmuje również przetwórstwo surowców eko-rolniczych oraz zasady znakowania produktów przeznaczonych do obrotu. Szczególna rola kryteriów wyraża się w tym, że ich wdrożenie podlega kontroli i jest to warunkiem uzyskania certyfikatu, uprawniającego do znakowania i zbytu produktów z powołaniem na rolnictwo ekologiczne. Integralną częścią kryteriów produkcji jest przestawianie na metodę ekologiczną, czyli wymagany okres stosowania kryteriów w gospodarstwie przed przyznaniem certyfikatu po raz pierwszy. Okres przestawienia wynosi zasadniczo 2 lata (dla upraw wieloletnich - 3 lata), ale może być - w zależności od poprzedzającego sposobu gospodarowania - skrócony do roku, albo wydłużony. Okres przestawienia ma przyczynić się do rozkładu pozostałości stosowanych uprzednio środków agrochemicznych i służyć osiąganiu równowagi ekologicznej w gospodarstwie.

Szczegółowe kryteria produkcyjne służą realizacji 3 podstawowych celów rolnictwa ekologicznego, są to:

  • zachowanie wysokiego poziomu próchnicy (warunkującej żyzność gleby),

  • utrzymanie równowagi biologicznej w środowisku produkcji rolniczej (dzięki pielęgnowaniu bioróżnorodności),

  • dążenie do zamknięcia obiegu materii w gospodarstwie (poprzez zrównoważenie produkcji roślinnej i zwierzęcej) czyli samowystarczalność paszowo-nawozowa.

W praktyce rolniczej kluczowe znaczenie ma odpowiednio zaplanowany płodozmian o kilkuletnie rotacji (minimum 4 lata), z udziałem roślin motylkowatych w plonie głównym, a także wsiewek i międzyplonów chroniących glebę przed erozją. Podstawa nawożenia jest próchnica (humus) uzyskiwana w procesie kompostowania obornika lub innych materiałów organicznych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Nawozy organiczne powinny być wytworzone w gospodarstwie, dozwolony jest ograniczony zakup nawozów organicznych z ekstensywnych gospodarstw konwencjonalnych, przy czym powinny one zostać przekompostowane w gospodarstwie ekologicznym. W bilansie nawozowym bardzo ważną rolę odgrywają rośliny motylkowate, wzbogacające glebę w azot. Rolnictwo ekologiczne wykorzystuje również nawozy mineralne, ale wyłącznie pochodzenia naturalnego, nie przetworzone metodami przemysłowymi (dozwolone minerały fosforowe i potasowe stosuje się wtedy, gdy w glebie stwierdzono trwały niedobór tych składników pokarmowych). Odchwaszczanie wykonuje się mechanicznie, przy użyciu bron, obsypników, pielników, a także narzędzi ręcznych.

Jeśli mimo działań profilaktycznych wystąpi nasilenie chorób czy szkodników, dozwolone są działania interwencyjne, ograniczone do środków mechanicznych i biologicznych. Dopuszcza się stosowanie preparatów wirusowych i bakteryjnych, pułapek, substancji feromonowych, wyciągów roślinnych i innych środków naturalnych. Niedozwolone jest stosowanie syntetycznych regulatorów wzrostu, jak również zaprawianie nasion i materiału sadzeniowego środkami syntetycznymi.

Istotną role w gospodarstwie ekologicznym spełniają zwierzęta - usprawniają i zamykają obieg materii. Obecność zwierząt wymusza włączenie do uprawy roślin pastewnych (zwiększenie bioróżnorodności), a przede wszystkim zapewnia gospodarstwu własne nawozy organiczne. Maksymalna obsada zwierząt w gospodarstwie ekologicznym to 2 sztuki duże na hektar użytków rolnych, co odpowiada 170 kg N/ha. Warunki chowu i utrzymania zwierząt muszą być zgodne z ich wymaganiami gatunkowymi. Regułą jest wychów pastwiskowy latem i dostęp do okólników zimą - zwierzęta muszą mieć możliwość ruchu na powietrzu. W budynkach inwentarskich należy im zapewnić dostateczną wielkość stanowiska, stały dostęp do wody i pasz, wystarczająca ilość światła i naturalną ściółkę. Okaleczanie zwierząt jest niedozwolone, dopuszcza się jedynie niektóre zabiegi hodowlane i produkcyjne. Zwierzęta kupowane musza pochodzić ze znanych źródeł. Dopiero po określonym czasie odchowu w gospodarstwie ekologicznym produkty z tych zwierząt mogą być sprzedawane jako eko-rolnicze. W żywieniu zwierząt wyklucza się pasze przemysłowe, zawierające syntetyczne dodatki paszowe. Pasze powinny być wytworzone w gospodarstwie, dopuszczalny jest zakup do 10 - 20% pasz z gospodarstw konwencjonalnych (średnio intensywnych). Troska o zdrowie i kondycję zwierząt wyraża się w profilaktyce i ściśle wiąże się z warunkami utrzymania i żywienia. Leki takie jak antybiotyki, sulfonamidy, kokcydiostatyki można stosować wyjątkowo, przy czym okres karencji dla produktów pochodzących od leczonych zwierząt jest dwa razy dłuższy niż zaleca producent leku. Profilaktyczne podawanie leków jest zabronione, a szczepienia ochronne - dopuszczone tylko wtedy, gdy są wymagane urzędowo.

Certyfikowane gospodarstwa, przetwórnie, hurtownie mogą wprowadzać do obrotu produkty oznakowane jako "produkty wytworzone metodami ekologicznymi " i opatrywać je znakiem organizacji certyfikującej, stanowiącym gwarancję takiego stwierdzenia

Informacji na temat rolnictwa ekologicznego udziela Dział Ekologii i Ochrony Środowiska, tel. 012 285 21 13 wew. 25,39, email:ekologia@modr.pl