Technologia

Technologia

Konie i ciągniki w gospodarstwie ekologicznym

Prowadzenie gospodarstwa ekologicznego jest dużą szansą dla rolników z obszarów przyrodniczo cennych, zajmujących się dodatkowo  agroturystyką oraz dysponujących nadwyżką siły roboczej. Pozostali rolnicy również mogą zajmować się produkcją ekologiczną, niezależnie od wielkości gospodarstwa jednak pod warunkiem, że są do tego sposobu gospodarowania przekonani i przygotowani zawodowo. W małych kilkuhektarowych gospodarstwach nie musi być ciągnika – wystarczy jeśli będzie koń pociągowy/para/ i zestaw maszyn a wszystkie prace będą solidnie i terminowo wykonane. Szczególnie tam, gdzie praca ciągnikiem jest niemożliwa lub niebezpieczna, praca końmi jest niezastąpiona i pożądana Poza pracą w polu konie powinny pomagać w obsłudze gospodarstwa; pielęgnacja ogrodu, zbiór owoców w sadzie, sprzedaż nadwyżek produkcyjnych na okolicznych placach targowych lub przy dostawie do sklepów ze zdrową żywnością. W promocji gospodarstwa także nie może zabraknąć koni jako wizytówki na dorocznych dożynkach czy innych imprezach środowiskowych. Konie muszą być również ujęte w bilansie paszowo – nawozowym, ponieważ  stanowi on zamknięte ogniwo w gospodarstwie. Samowystarczalność jest podstawowym czynnikiem decydującym o autonomii gospodarstwa ekologicznego. Wyważona obsada zwierząt wynika z samozaopatrzenia w pasze w oparciu  o ekologiczne metody produkcji oraz dopuszczalnej zawartości azotu jaki rocznie może być dostarczony do gleby  w postaci obornika lub innych nawozów naturalnych. Kończąc omawianie  wykorzystania koni w gospodarstwie jako podstawowej siły pociągowej nie zapominajmy, że  były głęboko zakorzenione w naszej tradycji. Wiele pokoleń Polaków wychowywało się przy koniach. Obecnie koni jest coraz mniej a szkoda bo koń również może być źródłem dochodu. W nowoczesnym rolnictwie, nawet ekologicznym,  główną siłę pociągową stanowi ciągnik rolniczy.Dobór mocy  ciągnika zależy od areału jaki gospodarstwo posiada oraz  ukształtowania terenu na jakim  ma pracować .Wybór  marki i  mocy ściśle wiąże się z ceną zakupu. Do tego dochodzi napęd najczęściej  wybierany na  4 koła co dodatkowo podwyższa cenę. Trudno jednak wyobrazić sobie gospodarstwo w rejonach wyżynnych bez takiego ciągnika. Nie można oszczędzać na zakupie , ponieważ w użytkowaniu koszty utrzymania mogą znacznie odbiegać od  naszych  oczekiwań. Silnik w ciągniku, mimo, że będzie spełniał normy unijne, to nie znaczy, że musi również spalać mało paliwa. Warto zwracać  uwagę na takie parametry silnika, ponieważ w rocznych kosztach utrzymania  różnice wychodzą w tysiącach złotych. Parametry  charakteryzujące silnik zawsze są podawane w instrukcji obsługi ciągnika i wyrażane jednostkowym zużyciem paliwa na wytworzenie jednostki mocy. Przy pracach bardzo ciężkich takich jak: głęboszowanie czy orka  zużycie paliwa powinno być maksymalne w stosunku do norm. Prac takich nie wykonuje się dużo w roku lub nie koniecznie   corocznie /głęboszowanie co 3-4 lata na tym samym polu/. Najczęściej wykonywane zabiegi to: włókowanie, bronowanie, nawożenie, siew, sadzenie koszenie, opryskiwanie i prace pielęgnacyjne, których bez użycia ciągnika  nie da się  wykonać .Zbiory plonów odbywają się  najczęściej kombajnami samobieżnymi, przy pracy których ciągnik z przyczepami używany jest do transportu. Specjalistyczne kombajny są wynajmowane, dlatego też szerzej  w opracowaniu omawiane nie będą,. Transport w gospodarstwie  należy  do najważniejszych czynności obsługowych szczególnie wówczas, gdy w obiektach inwentarskich  znajdują się zwierzęta, bez sprawnego ciągnika mechanizacja prac byłaby niemożliwa. Sprzedaż  produkcji winna odbywać się na najbliższych rynkach zbytu -  przy odległościach niewielkich własnym transportem a na dużych  specjalistycznym transportem kupującego lub według umowy. W jaki sposób dobierać ciągnik do obszaru?  Na 20 do30 ha przyjmuje się jeden ciągnik ok. 40 KW. O ¼ należy podnieść moc jeżeli ze względu na niekorzystne warunki gospodarowania/ONW/ lub rodzaj gleby – ciężkie rędziny, gliniaste, ilaste, kamieniste. Przy wielkości gospodarstwa 30 – 200 ha powinno być 2 ciągniki: 30 KW oraz 100- 125 KW. Powiększając obszar o kolejne  hektary aż do 500 , wymieniamy 100 KW  ciągnik na większy ponad 200 KW, z odpowiednio dobranym zestawem maszyn uprawowych.  Każdy zakup ciągnika czy maszyny rolniczej musi być poprzedzony dogłębną analizą ekonomiczną. Zakupy nie trafione lub nie wynikające potrzeby nakładania się prac obciążają koszty i mogą doprowadzić do utraty płynności finansowej gospodarstwa. Korzystnym  wyjściem  byłby zwrot zakupionych maszyn z pełnym rozliczeniem finansowym. Niestety nie ma w kraju takiego przedstawiciela handlowego, który oferowałby wypożyczenie  ciągnika lub sprzętu  a jak się nie sprawdzi zamieni na odpowiedni. Przy zakupach wyposażenia technicznego rolnicy mogą korzystać z programów dopłat Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

 

                                                                              Andrzej Jaworski