Technologia

Technologia

Programy rolnośrodowiskowe w Małopolsce

Jak każdy kraj członkowski Unii Europejskiej Polska realizuje programy rolnośrodowiskowe.  Działanie w naszym kraju zostało uruchomione we wrześniu 2004 roku, pierwsi z tych dopłat skorzystali rolnicy ekologiczni. Programy rolnośrodowiskowe znalazły się oczywiście w budżecie unijnym na lata 2007-2013.  W roku 2009 wnioski te w Małopolsce złożyło ponad 5,5 tys. rolników z czego 1376 stanowiły wnioski nowe a całą  resztę wnioski kontynuacyjne.


Największym zainteresowaniem w naszym województwie niezmiennie od lat cieszą się pakiety rolnictwo ekologiczne (zwłaszcza w południowej części województwa – powiat limanowski, gorlicki) i ochrona gleb i wód (w północnej części województwa, gdzie rolnictwo jest bardziej intensywne). Od 2008 roku w związku z korzystnymi zmianami płatności coraz więcej rolników wybiera również pakiet rolnictwo zrównoważone.


Nasze województwo jest bardzo zróżnicowane pod względem rolnictwa, mamy zarówno bardzo ekstensywne, małe gospodarstwa łąkarskie jak również bardziej intensywne warzywnicze czy zbożowe.  Są to jednak głównie gospodarstwa rodzinne a właśnie dla takich gospodarstw stworzone są programy rolnośrodowiskowe. Dzięki temu, że mamy do wyboru wiele różnych pakietów, dla każdego gospodarstwa można dopasować odpowiedni program. Niestety właśnie elastyczność tego programu skutkuje dużym stopniem skomplikowania i koniecznością częstych zmian. Rolnictwo to działalność długoterminowa a zmiany prawne powodują, że rolnikom trudno planować przyszłość bo corocznie podstawa prawna ulega zmianie w ostatniej chwili przed składaniem wniosków.  Większość z tych zmian w programach rolnośrodowiskowych miała na celu uszczelnienie systemu i przeciwdziałanie nadużyciom ale często uderzały również w zwykłych rolników, tak jak na przykład ograniczenie dotacji do ekologicznych sadów orzechowych i wprowadzenie w sadach minimalnych norm obsady drzew Wielu rolników narzeka również na skomplikowane procedury, rozbudowaną dokumentację a zwłaszcza na konieczność prowadzenia szczegółowych rejestrów działań.    


Programy rolnośrodowiskowe wdrażane są dopiero kilka lat tak więc trudno ocenić ich całościowy wpływ na środowisko naturalne i sytuację na wsi. Pewne pozytywne efekty możemy jednak zaobserwować gołym okiem w postaci np. kontynuacji użytkowania położonych w trudnych miejscach a często bardzo cennych przyrodniczo użytków zielonych. Zyskaliśmy dobry sposób wsparcia działalności rolniczej na obszarach Natura 2000. Dzięki programom rolnośrodowiskowym do łask wraca kiedyś powszechnie stosowana praktyka siania poplonów i utrzymywania na polach roślinności w okresie zimowym co sprzyja ograniczeniu odpływu azotu z pól a więc utracie przez rolników pieniędzy wydanych wcześniej na nawozy. Mamy też wiele nowych gospodarstw ekologicznych a dopłaty rolnośrodowiskowe stały się dodatkowym źródłem dochodu w małych gospodarstwach. Wiadomo, że trudno całe ekonomiczne bytowanie opierać tylko i wyłącznie na dopłatach unijnych, tym niemniej w niektórych gospodarstwach są one ważnym filarem. Rynek produktów ekologicznych ciągle się tworzy a dopłaty rolnośrodowiskowe mogą pomóc przetrwać ten trudny okres. Małopolska wieś jest unikalna pod wieloma względami. Warto chronić nasze środowisko naturalne jak również krajobrazowe i kulturowe. Mimo dyskusji na temat przyszłości polityki rolnej należy się spodziewać, że kierunek wsparcia obszarów wiejskich realizowany w programach rolnośrodowiskowych zostanie utrzymany również w kolejnych latach.

 

Wojciech Ślósarz