Technologia

Technologia

Nowe pasze dla pszczół

Od kilku już lat pszczelarze najpierw nieśmiało, a później coraz liczniej zaczęli stosować nowe pasze produkowane specjalnie dla pszczół zamiast tradycyjnie używanego do tego celu cukru.

Przyczyn tego zjawiska jest kilka. Nowe pasze są wygodniejsze w stosowaniu ponieważ oferowane są do sprzedaży w formie wysokoskoncentrowanych roztworów cukrów. Pszczelarz nie musi ich rozpuszczać, podgrzewać, mieszać. Można je poddawać bezpośrednio do ula z naczyń jednostkowych /wiaderek / w jakich są sprzedawane. Niektóre z tych pasz są nawet tańsze od cukru. Także pszczoły muszą się mniej „napracować” przy ich przerobie ponieważ zawierają bardzo niewiele wody i nie trzeba jej odparowywać jak z tradycyjnego syropu cukrowego. Pasze te mają również skład cukrowy zbliżony do miodu a więc najwięcej cukrów prostych /patrz tabela/. Nie zawierają także żadnych szkodliwych lub ciężkostrawnych dla pszczół składników.

Część pszczelarzy obawia się także stosowania cukru wobec sporadycznych co prawda, ale powtarzających się doniesieniach o szkodliwym działaniu cukru na pszczoły, w skrajnych wypadkach o wytruciach całych pasiek. Mimo braku oficjalnych potwierdzeń jako przyczyny wymienia się tu szkodliwe dodatki np. soli kuchennej do cukru, lub pozostałości chemicznych środków stosowanych w ochronie buraka cukrowego.

Przemysł spożywczy oferuje obecnie dość szeroką gamę tych nowych pasz, a związki pszczelarzy organizują hurtowe dostawy bezpośrednio do kół pszczelarzy.

Podajemy poniżej w formie tabelarycznej zestawienie i skład kilku oferowanych w tym roku pasz.

   Pasza     Apiinwert    Apistar  Apifortuna   Apifood    Royal sirop
   s.m.       72,7 %       73 %     74-75 %     77-79 %     74-76 %
   pH                       4-6        4-5      3,5-5,5      3,5-5
   Fruktoza    39 %        33 %       25 %      22-28 %       15 %
   Glukoza     31 %        33 %     33,5 %      30-37 %       22 %
   Maltoza                          20,5 %      17-24 %       43 %
   Maltotrioza                        21 %       5-15 %       20 %
   Sacharoza   30 %        33 %

 

Pierwsze dwa syropy a więc Apiinwert i Apistar są wyprodukowane z sacharozy /cukier buraczany/. Zawierają w swoim składzie oprócz glukozy i fruktozy tylko sacharozę, która w trakcie pobierania przez pszczoły będzie także rozłożona do cukrów prostych. Stosunek glukozy do fruktozy jest tu korzystny /przewaga fruktozy/ co w znacznym stopniu zapobiega krystalizacji zapasów w plastrach. Te inwerty są już stosowane od wielu lat z dobrym skutkiem. Ich jedyną wadą jest stosunkowo wysoka cena.

Trzy pozostałe syropy produkowane są ze skrobi zbóż na drodze rozkładu enzymatycznego. W wyniku tych procesów powstaje mieszanka cukrów prostych ale także dodatkowo dwucukier maltoza i trójcukier maltotrioza, które zbudowane są odpowiednio z 2 i 3 cząsteczek glukozy. W trakcie przerabiania pokarmu przez pszczoły zostaje on jeszcze przez nie „ ulepszony” poprzez rozkład maltozy i maltotriozy i zwiększenie udziału fruktozy w roztworze. Jednakże znaczną przewagę w składzie ma jednak glukoza, co rodziło obawy pszczelarzy o ewentualną możliwość krystalizacji zapasów w zimie. Dotychczasowe doświadczenia w pasiekach pozwalają stwierdzić, ze krystalizacja nie występuje, lub też jest nieznaczna i w żadnym wypadku nie prowadzi do śmierci głodowej pszczół. Może ona być nieco silniejsza w wypadku pomieszania syropów z miodem np. nawłociowym, lub w razie zupełnie niepotrzebnego rozpuszczania przez pszczelarzy tych syropów wodą. Krystalizacja zawsze także jest możliwa w sytuacji pozostawienia na zimę zbyt obszernego gniazda którego pszczoły nie są w stanie ogrzać.

Syropy skrobiowe zyskują coraz więcej zwolenników z uwagi na niską cenę i wygodę w stosowaniu. Te nowe pasze można oczywiście stosować w całym sezonie pszczelarskim np. na wiosenne pobudzanie. Stosowanie w tym okresie syropu cukrowego nie jest zalecane z uwagi na oziębianie gniazda. Bardzo dobrze nadają się też do pobudzania czerwienia matek po ostatnich pożytkach np. po lipie. Można też nimi karmić odkłady ponieważ są bezzapachowe i nie prowokują rabunku. Szczególnie są przydatne do podkarmiania pszczół na zimę, zwłaszcza po późnych pożytkach takich jak np. spadź, gdy czasu jest niewiele.

Ilość paszy jaka powinna być podana rodzinom przed zimą wynikać powinna z doświadczenia pszczelarza. Orientacyjnie można powiedzieć, że tam gdzie dawaliśmy na zimę 12 kg cukru w syropie powinniśmy dać także 12 kg inwertu t.j. ok. 8 litrów tej paszy. Przekarmianie może prowadzić do zafałszowania miodów wiosennych.

24.03.2011. Jan Ślósarz