Technologia

Technologia

Mechanizacja rolnictwa - stosowanie środków ochrony roślin

Dopuszczenie środka ochrony roślin do stosowania na terytorium Polski odbywa się na podstawie zezwolenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydanego na ściśle określony czas. W zezwoleniu podaje się nazwę podmiotu krajowego lub zagranicznego, posiadającego przedstawicielstwo, najczęściej w Warszawie, z dokładnym adresem i telefonem.

Załącznikiem do zezwolenia jest karta środka ochrony roślin a uzupełnieniem: etykieta- instrukcja stosowania środka ochrony roślin. W wyszukiwarce internetowej środka ochrony roślin po podaniu nazwy agrofaga /chwastu,, szkodnika lub choroby grzybowej/ Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozwinięciu ukazuje się: Karta środka ochrony roślin. Szerszy opis Karty – jako produktu chemicznego zamieszczony był w ubiegłorocznym wydaniu czasopisma. Uzupełnieniem karty jest etykieta-możliwa do uzyskania w kolejnej zakładce. Zawiera ona pełną nazwę i adres producenta, nazwę kraju, z którego środek pochodzi i nazwę chemiczną /oraz zwyczajową / środka ochrony roślin. Po nazwie środka podane są procentowe lub ilościowe zawartości substancji aktywnej w 1000gramach produktu oraz stan skupienia: stały, płynny, do bezpośredniego użycia lub gazowy-po sporządzeniu roztworu wodnego. Poniżej zaś opis substancji chemicznych tworzących aktywną część środka ochrony roślin. Pod numerem zezwolenia z datą, od której obowiązuje, znajdują się znaki graficzne informujące o szkodliwości dla ludzi i środowiska/piktogramy/ i sposób w jaki należy przygotować ciecz roboczą, postępować podczas pracy i przechowywać w magazynie środków ochrony roślin. Poniżej znaków graficznych umieszczona jest uwaga związana dotycząca stosowania środka w strefie bezpośredniej ochrony ujęć wody oraz na terenie otulin parków narodowych i rezerwatów, postępowania z opakowaniami.

W punkcie I zawarty jest opis działania środka: chwastobójczy, grzybobójczy czy owadobójczy, czas aktywności chemicznej w zależności od warunków atmosferycznych.

W punkcie II zawarte są informacje zakresu stosowania, terminy i dawki, III- okres prewencji dla ludzi, zwierząt i pszczół, IV- okres karencji/od ostatniego zabiegu do dnia zbioru roślin przeznaczonych do konsumpcji/. W V punkcie zawarte są przeciwwskazania związane ze stosowaniem środka takich jak nakładania się cieczy użytkowej na stykach pasów zabiegowych i uwrociach/brak ścieżek przejazdowych/, znoszenia cieczy przez wiatr na plantacje sąsiednie przy zabiegach na chwasty. Środków chwastobójczych nie należy stosować na plantacje z wsiewkami roślin motylkowych oraz rośliny uszkodzone przez mróz, suszę, szkodniki i choroby; zakresy temperatur, poniżej lub powyżej których środek nie będzie skuteczny. Przykładem praktycznym może być jesienny zabieg niszczenia miotły zbożowej w oziminie, jeśli zabieg nie będzie w pełni skuteczny, to można powtórzyć oprysk po ruszeniu wegetacji wiosną, lecz są to dodatkowe koszty. Drugi przykład dotyczy niszczenia chwastów powschodowo w kukurydzy, gdzie przekroczenie temperatury 25 stopni Celsjusza powoduje bardzo małą lub żadną skuteczność środka chwastobójczego. Powtórny wyjazd jest już związany z zastosowaniem górnej dawki środka/chwasty przerośnięte/ i użyciem opryskiwacza z wodą. Niektóre środki owadobójcze także mają ograniczenia związane z temperaturą stosowania i należy upewnić się czytając etykietę i zalecenia związane z porą dnia najkorzystniejszą by zabieg był skuteczny/późny wieczór-gdy nie ma rosy; wcześnie rano-kiedy rosy nie było/. Jak postępować, kiedy rosa występuje codziennie?

Też wykonywać zabiegi sporządzając ciecz w mniejszej ilości na hektar-200-250 litrów, przez co podczas zabiegu ulegnie rozcieńczeniu do prawie 300 litrów. Mniej skutecznie lecz środek będzie ochraniał plantację. Kilka dni oczekiwania może skutkować stratami nieodwracalnymi szczególnie przy chorobach i szkodnikach w uprawach. Na większości etykiet znajdują się informacje dotyczące progów ekonomicznej opłacalności. Aby stwierdzić, czy zalecenia dotyczące ilości chwastów, szkodników czy porażenia chorobami grzybowymi na metrze kwadratowym są przekroczone należy sprawdzać i zapisywać w uwagach ewidencji zabiegów czy podręcznym notatniku. Efektem takich obserwacji będzie racjonalne stosowanie środków ochrony roślin. W kolejnym VI punkcie opisany jest sposób sporządzania cieczy użytkowej. Wcześniej należy potwierdzić parametry ustawienia opryskiwacza do wyprysku do 150 litrów na hektar przy zabiegu drobnokroplistym na chwasty, 200 do 300 litrów wody na chwasty przy zabiegu średniokroplistym lub ponad 300 litrów na choroby grzybowe i szkodniki. Dane te powinny być wpisane w samym środku ewidencji zabiegów, po potwierdzeniu ustawienia wiosną każdego roku. Nie zawsze potrzebny jest pełny zbiornik opryskiwacza, jeśli plantacja ma obszar mniejszy lub większy od hektara a wtedy zbiornikiem o pojemności 400 litrów, przy wyprysku 200 litrów na hektar przy chwastach, wykonamy zabieg na 2 hektarach, przy300-na choroby grzybowe lub szkodniki, opryskamy areał 1,30 ha. Do zbiornika opryskiwacza wlewamy tylko taką ilość wody, jaka na posiadany obszar jest niezbędna do prawidłowego wykonania zabiegu. Eliminujemy w takim przypadku problem nadmiernej ilości cieczy w zbiorniku, jaka pozostaje po zabiegu, przy źle ustawionych parametrach roboczych/zbyt niskich obrotach silnika w ciągniku, obniżonym ciśnieniu roboczym do powiększenia kropli jeśli wiatr wieje na granicy prędkości: 3metry na sekundę/. Obniżając ciśnienie robocze w celu powiększenia kropli, także zmniejszyć należy prędkość jazdy do takiego samego wydatku na hektar jaki był na wyższym ciśnieniu. Ustawienie takie opryskiwacza też należy przeprowadzić przed sezonem i ustawienie parametrów roboczych wpisać w ewidencji zabiegów jako rezerwowe-na graniczną prędkość wiatru. Problemy ze znoszeniem kropli dotyczą tylko opryskiwaczy polowych wyposażonych w dysze standardowe o małej szczelinie /02-żółta,; 03-niebieska 80/110stopni, sadowniczych z dyszami 80/005,80/067,80/01,80/015 a nawet 80/02 również mają problemy związane ze znoszeniem cieczy roboczej na sąsiednie plantacje przy prędkości wiatru sięgającym 3 metrów na sekundę. Często proste-łatwe w zastosowaniu rozwiązania techniczne całkowicie eliminują znoszenie kropli przez wiatr. Temat ten winien być szerzej omówiony na szkoleniach: Stosowanie środków ochrony roślin przy użyciu opryskiwaczy.

Przed przystąpieniem do odmierzania/odważania/środka zawartość pojemnika dokładnie wymieszać/wstrząsnąć/, ilość środka odmierzyć załączoną wyskalowaną miarką/lub odważyć na dokładnej wadze. Środki w proszku wstępnie rozpuszczamy w wiaderku/pojemniku/ i wlewamy przez sito wlewowe/rozwadniacza/ do zbiornika opryskiwacza częściowo napełnionego wodą, włączamy mieszadło i uzupełniamy wodą do wyliczonej ilości. Opróżnione opakowania szklane i plastikowe należy trzykrotnie przepłukać wodą a popłuczyny wlać do zbiornika opryskiwacza z cieczą roboczą., papierowych zaś nie wolno palić Sporządzenie cieczy roboczej winno być przeprowadzone bezpośrednio przed wykonaniem zabiegu na plantacji. Włączone mieszadło pracuje bez przerwy aż do wypryskania na plantacji całej zawartości zbiornika opryskiwacza-cieczy roboczej.

W przypadku przerw w opryskiwaniu, przed powrotem do pracy zawartość zbiornika dokładnie wymieszać. Po pracy aparaturę należy dokładnie umyć a wodę po myciu wypryskać na plantację, na której zabieg był wykonywany. Dalsza część etykiety zawiera warunki przewozu i przechowywania środków ochrony roślin, przestrzega przed dostępem dzieci i zaleca przechowywanie trucizn w magazynie, w zamykanej szafie, zakresu temperatur/0-30 stopni C/, wyłącznie w oryginalnych opakowaniach. Opakowania po truciznach i środkach niebezpiecznych dla środowiska należy zwrócić do sprzedawcy-sklepu, w którym środek został zakupiony. Potwierdzeniem zakupu jest zawsze paragon lub wystawiona faktura. Są to ważne dokumenty przy dochodzeniu roszczeń związanych ze skutecznością zabiegu/działania substancji czynnej/ lub uszkodzeń rośliny chronionej przy zabiegu w niekorzystnych warunkach pogodowych, zakupu środka podrobionego.

Do bezpiecznego stosowania środka ochrony roślin przez osobę wykonującą zabiegi muszą być spełnione następujące warunki:
a/. nie jeść, nie pić oraz nie palić tytoniu podczas zabiegu,
b/.nosić odpowiednią odzież ochronną, rękawice gumowe, okulary lub ochronę twarzy,
c/.unikać zanieczyszczenia oczu,
d/.nie wdychać rozpylonej cieczy użytkowej,
e/.natychmiast zdjąć zanieczyszczoną odzież,
f/.resztki cieczy roboczej/po rozcieńczeniu/ i wodę użytą do mycia aparatury wypryskać
   na plantację, na której wykonywany był zabieg,
g/.środek ochrony roślin oraz opakowanie po nim traktować jako odpad niebezpieczny,
h/.używać odpowiednich pojemników zapobiegających skażeniu środowiska,
i/. zabrania się spalania opakowań po środkach ochrony roślin we własnym zakresie,   
    używania do innych celów bądź traktowania jako surowce wtórne.

Etykiety na środkach owadobójczych, szkodliwych dla środowiska mogą zawierać zalecenie ograniczenia znoszenia cieczy o 90 procent. W tym celu należy dokonać wymiany dysz standardowych na przeciwznoszeniowe lub eżektorowe. Wymagają także wyznaczenia strefy ochronnej o szerokości 5 metrów od zbiorników i cieków wodnych a także od terenów nieużytkowanych rolniczo. Podobne zalecenia dotyczą ochrony owadów i pszczół.

Przy zatruciach osób wykonujących zabiegi opisane są objawy, postępowanie z poszkodowanym i udzielanie pierwszej pomocy. Przy środkach bardzo toksycznych i toksycznych najważniejsze jest odizolowanie poszkodowanego od miejsca skażenia a potem niesienie pierwszej pomocy. Dla lekarza niosącego pomoc medyczną najważniejsza jest informacja dotycząca antidotum na dany rodzaj zatrucia a tą informację zawiera etykieta w punkcie pierwsza pomoc. Wykonujący zabiegi truciznami etykietę środka, z którego ciecz robocza została sporządzona powinien mieć przy sobie. Te same informacje znajdują się na opakowaniu środka i gdy ciecz sporządza się na plantacji, po wywiezieniu deszczówki w beczce i tam doszło do zatrucia, to lekarz korzysta z tych informacji, do których ma łatwy dostęp. W przypadku wątpliwości dotyczących antidotum lub sytuacji, kiedy wymagana jest inna pomoc medyczna, tak ratownik jak i lekarz mogą zadzwonić pod podane numery telefonów alarmowych w najbliższych ośrodkach toksykologicznych /Kraków: -12-411-99-99; Tarnów: -14-631-54-09/ i tam otrzymają pomoc. Dyżurujący przy telefonie lekarz jest doświadczonym specjalistą od zatruć niosącym specjalistyczną pomoc medyczną w warunkach  szpitalnych.

Pod telefonami alarmowymi dotyczącymi zatruć znajdują się istotne dla rolnika informacje o okresie ważności środka, data produkcji, zawartość netto i numer partii. Co zrobić, jeśli po zakupie środka i przeczytaniu etykiety stwierdzimy, że termin ważności do stosowania minął, sprzedawca przy zakupie też nic nie powiedział? Przeterminowanych środków ochrony roślin stosować nie wolno, dlatego należy zadzwonić do Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Krakowie lub Oddziale powiatowym i tam otrzymamy odpowiedź na nurtujące nas pytanie. Podobnie należy postąpić przy reklamacjach dotyczących następstw użycia środków ochrony roślin, ponieważ wtedy jest szansa na uzyskanie odszkodowania od producenta lub firmy ubezpieczeniowej.

Andrzej Jaworski