Technologia

Technologia

Chroń własne zdrowie przy stosowaniu środków ochrony roślin

Obserwując pracę rolników przy stosowaniu środków ochrony roślin często dostrzegam jak lekceważą procedury mogące zabezpieczyć rolnika przed negatywnymi skutkami środków ochrony roślin na jego zdrowie. Staje się więc koniecznością często przypominać o zagrożeniach jakie mają miejsce przy wykonywaniu tej pracy.


Ochrona w czasie stosowania środków chemicznych


Zabiegi z użyciem pestycydów mogą wykonywać tylko osoby posiadające aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Zaświadczenie takie ze względu na zmieniający się asortyment preparatów chemicznych jest ważne 5 lat. (Ustawa o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 r. – tekst jednolity: Dz.U z 2008r. Nr 133,poz 849 ze zm.)

Przed wykonaniem oprysku należy zadbać o środki ochrony indywidualnej. Do Podstawowych zabezpieczeń zaliczamy kombinezon ochronny, rękawice, buty gumowe i nakrycie głowy(certyfikowane oznakowane symbolem CE). Jeśli na etykiecie – instrukcji wymagane jest dodatkowe zabezpieczenie w postaci fartucha, maski przeciwpyłowej i przeciw oparom, okularów należy bezwzględnie się do tego zastosować.

Istotne jest sprawdzenie czy opryskiwacz jest sprawny i czy posiada aktualny atest. Opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne polowe lub sadownicze są poddane okresowym badaniom ich sprawności technicznej w jednostkach organizacyjnych upoważnionych przez wojewódzkie inspektoraty Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Badania sprawności technicznej opryskiwaczy powinny być przeprowadzone w odstępach czasu nie dłuższych niż 3 lata, przy czym pierwsze badanie sprawności technicznej opryskiwacza powinno być przeprowadzone przez upływem 3 lat od dnia jego zakupu.

Z uwagi na szkodliwość środków chemicznych w połączeniu z alkoholem zabrania się go spożywać na dzień przed i dzień po oprysku. W czasie trwania zabiegów nie można jeść , pić i palić papierosów. Dopuszcza się spożywanie posiłków oraz palenie tytoniu tylko w czasie przerwy w pracy w odległości nie mniejszej niż 50 m od miejsca zastosowania ś.o.r, po uprzednim zdjęciu ubrania roboczego i ochron indywidualnych, umyciu w czystej wodzie rąk i twarzy oraz po przepłukaniu jamy ustnej wodą pitną.

Wymogi te określone są w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dania 24 czerwca 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin oraz nawozów organiczno – mineralnych (Dz.U.nr99 z dnia 4 lipca 2002 roku poz 896 z późn. zmianami)

W kabinie traktora(ciągnika) powinno się znajdować: opakowanie nitrylowych rękawic jednorazowych - na wypadek konieczności zmiany ustawień opryskiwacza lub drobnej naprawy, foliowy worek na zużyte rękawice oraz pojemnik z czystą wodą – aby móc natychmiast przemyć części ciała, które miały bezpośredni kontakt z cieczą użytkową.

W gospodarstwach rolnych, zwłaszcza małych często można zaobserwować, iż opryski wykonywane są traktorami bez kabin. Powoduje to bezpośrednie narażenie osoby wykonującej zabieg. Z przeprowadzonych badań wynika, że kabina zmniejsza o około 10 razy poziom narażenia operatora na kontakt z cieczą użytkową.

Przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu jest silny wiatr (powyżej 3 m/s), wysoka temperatura powietrza, silne nasłonecznienie, wysoka wilgotność powietrza( powyżej 60 %) oraz spodziewane opady deszczu. Należy upewnić się czy w pobliżu opryskiwanego pola nie ma ludzi lub zwierząt, oraz czy nie sąsiaduje ono bezpośrednio z pastwiskami lub z uprawą dojrzałych owoców służących do bezpośredniej konsumpcji np. truskawek. Nawet niewielki podmuch wiatru może przenieść ciecz użytkową na sąsiednie plantacje powodując jej skażenie i nieprzydatność do spożycia bezpośredniego po zerwaniu. W przypadku owoców może to spowodować zatrucia po spożyciu w czasie okresu karencji lub stratę części plonu (dotyczy przede wszystkim owoców miękkich)

Dodatkowo z ustawy o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 wynika, że miejsce stosowania środka ochrony roślin powinno być oddalone o co najmniej 5 m od krawędzi jezdni dróg publicznych, wyłączeniem dróg publicznych zaliczonych do kategorii dróg gminnych oraz powiatowych, i o co najmniej 20 m od pasiek, plantacji roślin zielarskich, rezerwatów przyrody, parków narodowych, stanowisk roślin objętych ochroną gatunkową, wód powierzchniowych oraz od granicy wewnętrznego terenu ochrony strefy pośredniej ujęć wody.

Istnieje obowiązek przestrzegania zakazu oprysku kwitnących roślin odwiedzanych przez pszczoły. Jeżeli występuje podejrzenie, ze nastąpiło zatrucie pszczół spowodowane nieprzestrzeganiem zaleceń stosowania środków ochrony roślin,  to poszkodowany właściciel pasieki może zażądać odszkodowania za poniesione straty.

Uprawy, na której przeprowadzany jest oprysk powinny być odpowiednio oznakowane. Tablica ostrzegawcza powinna zawierać nazwę użytego środka chemicznego, kasę toksyczności oraz datę opryskiwania i datę upływu okresu prewencji.

Ustawa o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 11 poz. 94 ) art. 107, ust. 1 p 26 nakłada obowiązek prowadzenia ewidencji wykonywanych zabiegów środkami ochrony roślin , przechowywanie jej co najmniej dwa lata od dnia wykonania oprysku. Rejestr taki powinien zawierać:

•    Nazwę rośliny

•    Powierzchnie upraw, na których są wykonywane zabiegi ochrony roślin

•    Termin wykonania oprysku

•    Nazwy zastosowanych środków ochrony roślin i ich dawki

•    Przyczyny zastosowania środków ochrony roślin


BHP po wykonaniu zabiegu środkami ochrony roślin


W plantacjach roślin uprawnych, przede wszystkim rzepaku, zdarzają się uszkodzenia roślin powodowane pozostałościami herbicydów w opryskiwaczu. Wynika to z niedokładnego umycia lub nie mycia opryskiwacza. Najczęściej uszkadzane były plantacje rzepaku pozostałościami sulfonylomoczników (którymi wcześniej zwalczano chwasty w zbożach, a następnie wykonano zabiegi w rzepakach). Dlatego tak ważne jest odpowiednie postępowanie po zakończeniu oprysku.

Po zabiegu pozostałą ciecz użytkową należy rozcieńczyć kilkakrotnie i zużyć w miejscu wykonywania zabiegu. Następnie wymagane jest dokładne mycie opryskiwacza przy włączonym mieszadle przez około 10 minut. Części składowe rozpylaczy, filtr należy rozmontować wymyć i wypłukać osobno w roztworze środka myjącego. Po tych czynnościach trzeba ponowie wypłukać zbiornik i wszystkie części składowe opryskiwacza czystą wodą. Po zakończeniu oprysku nie można pominąć czyszczenia ciągnika, który miał styczność ze środkami chemicznymi.

Środki ochrony indywidualnej należy myć każdorazowo po ich użyciu. Rękawice wielokrotnego użytku i buty myjemy przez ich zdjęciem. Wnętrze maski przecieramy ręcznikiem lub wilgotną szmatką. Okulary/gogle umyjemy wodą po każdym dniu pracy. W przypadku stosowania kombinezonów jednorazowych należy go zmienić po dniu pracy. Odzież wielokrotnego użytku trzeba prać z użytkiem środków piorących jednak nie wolno jej prać z innymi ubraniami. Jeśli jednak uległa rozerwaniu lub zniszczeniu powinna zostać wymieniona na nową. Zużyte środki ochrony indywidualnej takie jak kombinezon, rękawice, maska, okulary, buty itp. należy  dokładnie opłukać pod bieżącą wodą, a następnie postępować jak z innymi odpadami gospodarczymi. Po pracy należy dokładnie umyć całe ciało dużą ilością ciepłej wody z mydłem oraz wypłukać jamę ustną i nos, a odzież roboczą i bieliznę zmienić na czystą.

Postępowanie ze środkami ochrony indywidualnej reguluje Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej (Dz.U. z 2005r, nr 259 poz.2173).

 

Józef Zbiegieł

Materiał źródłowy:

•    Bezpieczna praca z chemicznymi środkami ochrony roślin Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Warszawa 2006

•    Bezpieczeństwo i higiena prac w gospodarstwie rolnym. Poradnik dla doradców rolnych. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa 2009

•    Gorzała G. Wymagania dla stosujących środki ochrony roślin