Technologia

Technologia

Rolniku, pamiętaj o BHP

Wiosna dla większości rolników to czas, kiedy rozpoczęliśmy sezon prac polowych. Dlatego też warto przypomnieć kilka zasad Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w gospodarstwie rolnym, a w szczególności w kwestii obsługi maszyn i urządzeń wykorzystywanych w codziennej pracy.

Prace w gospodarstwie charakteryzuje to, iż znacząco różni się od prac wykonywanych w różnych gałęziach produkcji przemysłowej. Jej specyfika polega na sezonowym nasileniu prac oraz dużym ich zróżnicowaniu. W ciągu dnia rolnik wykonuje kilka a nawet kilkanaście różnorodnych czynności – obsługuje i naprawia skomplikowane maszyny i urządzenia, wykonuje prace remontowo-budowlane, obsługuje zwierzęta, pozyskuje drewno na opał, prowadzi prace związane z uprawą i ochroną roślin. A ponadto także jest menagerem gdyż planuje produkcje, zapewnia zaopatrzenie gospodarstwa i sprzedaż produktów, załatwia sprawy w urzędach i bankach, a przede wszystkim odpowiada za byt i bezpieczeństwo rodziny. Stąd też rolnik pracuje równocześnie na wielu stanowiskach, które wymagają od niego posiadania odmiennych umiejętności, a jednocześnie są przyczyną licznych zagrożeń zdrowotnych. Dlatego też każdy rolnik powinien obowiązkowo zapewnić sobie, jak i osobom z nim współpracującym w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jak najlepsze warunki pracy w celu ograniczenia wystąpienia wypadku czy też choroby zawodowej.


Do grupy najczęstszych przyczyn wypadków w gospodarstwach podczas codziennej pracy przy obsłudze maszyn zaliczane są:

• brak wyobraźni poprzez nieznajomość czy też nieświadomość występujących zagrożeń i zasad bezpiecznej pracy szczególnie w przypadku angażowania do niej dzieci, czy też lekceważenie zagrożeń z powodu zwykłego pośpiechu,

• zły stan techniczny maszyn poprzez brak osłon zabezpieczających np. przy rozrzutniku obornika, tzw. cyrkularce, wałach przegubowo-teleskopowych, kosiarkach rotacyjnych, czy też niesprawne hamulce. Przyczyną wypadków jest również używanie maszyn własnej produkcji niejednokrotnie wykonywanych z części zużytych, złomowanych lub eksploatacja maszyn i urządzeń aż do całkowitego ich zniszczenia, oraz naprawa we własnym zakresie bez posiadania odpowiednich kwalifikacji, narzędzi a co gorsze bez zaplecza warsztatowego. Takie sytuacje najczęściej podyktowane są trudną sytuacją finansową gospodarstw i związaną z tym konieczność oszczędzania.

• manipulowanie przy maszynach będących w ruchu – to błąd, gdyż zanim zaczniemy naprawiać, konserwować, sprawdzać, regulować lub czyścić ciągnik czy maszynę z nim zagregowaną lub samobieżną, należy wyłączyć silnik i napęd oraz poczekać, aż zatrzymają się elementy robocze.

• popychanie materiałów bezpośrednio rekami np. do prasy kostkującej

• zbyt luźny ubiór (rękawy, rękawice, szaliki) są podatne na zaczepianie i wciąganie przez pracujące części maszyn.


W celu zmniejszenia ryzyka wypadku maszyny wyposaża się w elementy ograniczające kontakt z niebezpiecznymi częściami – osłony, obudowy, podajniki.

Posiadanie oryginalnej obudowy przy maszynach czy urządzeniach również mówi nam o czyhających na nas niebezpieczeństwach. Nie bez przyczyny osłony zwykle maluje się na żółto, a niebezpieczne części – na czerwono (lub inny kolor, kontrastujący z obudową), ponieważ kolor żółty symbolizuje ostrzeżenie, a czerwony – niebezpieczeństwo.

Ważne jest, aby osłonięte były mechanizmy napędowe i układy przekazu mocy tj.: silniki, koła pasowe i zębate, pasy, łańcuchy pędne, wały, przekładnie, przeguby, wały przegubowo-teleskopowe (na całej długości!), końcówki wałów wystające poza korpus maszyny, płaskie pasy napędowe, np. w młocarniach, stertnikach, sieczkarniach, dmuchawach.

Aby zabezpieczyć się przed uderzeniem lub pochwyceniem przez pas, należy go na całej długości otoczyć osłoną z siatki, lin, płotków lub poprzeczek.

Osłonięte powinny być także mechanizmy robocze, innych maszyn np.:

- noże, bijaki - osłoną zamontowaną na stałe,

- tarcza piły - osłoną regulowaną,

- elementy tnące maszyn żniwnych - osłonami zdejmowanymi wyłącznie na czas pracy.

Nie pozbawiajmy maszyn i urządzeń osłon fabrycznych! Jeśli zdjęliśmy osłonę na czas remontu lub smarowania, załóżmy ją z powrotem po wykonaniu tych czynności, a jeśli już posiadamy lub właśnie nabyliśmy maszynę zdekompletowaną, wyposażmy ją koniecznie dla własnego bezpieczeństwa i naszych bliskich w brakujące osłony.


Pamiętajmy, o tym, że:

• Wszędzie tam, gdzie zachodzi konieczność podawania materiału do obróbki, a tym samym istnieje niebezpieczeństwo pochwycenia rąk tj. np. w sieczkarniach, rozdrabniaczach, piłach tarczowych należy wykorzystywać podajniki, popychacze lub zamontować zabezpieczenia uniemożliwiające wciągnięcie reki, albo mechanizm zmiany kierunku obrotów lub zatrzymania maszyny w razie niebezpieczeństwa.

• Zanim rozpoczniemy prace z kosiarka rotacyjną, glebogryzarką, różnego typu rozdrabniaczami, rozrzutnikami obornika oraz rozsiewaczami nawozów, uprzedźmy osoby znajdujące się na polu, aby nie zbliżały się do nich. Przebywanie podczas pracy tych maszyn w odległości mniejszej niż 50m jest bardzo niebezpieczne.

• Przy zrywce drewna w lesie należy wykorzystywać tylko ciągniki z kabiną, której tylna szyba powinna być zabezpieczona siatką przed uderzeniem zerwaną liną.

• Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo upadku lub pośliźnięcia, ciągniki, przyczepy, maszyny wyposaża się w schodki lub drabinki i uchwyty ułatwiające wchodzenie i schodzenie, a podesty robocze w barierki. Zadbajmy, aby były one solidnie przymocowane i na bieżąco oczyszczane np. ze smarów czy błota. W czasie zwózki siana czy słomy zalecane jest zabierać ze sobą na pole długą drabinie, aby po załadunku użyć jej do zejścia. Nie pozwalajmy na zeskakiwanie z przyczepy.

• Aby ułatwić agregowanie maszyn lub przyczep z ciągnikiem i wyeliminować udział drugiej osoby, która może być w czasie sprzęgania narażona na przygniecenia, zalecane jest montowanie zaczepów podwieszanych na sprężynach lub wyposażonych w podpórki, a ciągniki wyposażyć można w układ „HITCH-TRONIC” i szybkosprzęg, które znacznie zwiększają bezpieczeństwo. Agreguj maszyny i przyczepy sam: nie dopuszczaj, by miedzy ciągnikiem i doczepianą maszyną lub przyczepą przebywały inne osoby.

• Ciągnik i maszyny samobieżne wyposażmy w apteczkę oraz w gaśnicę proszkową, a kombajn dodatkowo w gaśnice pianową. W gaśnice śniegowe lub proszkowe wyposażmy także pomieszczenia, w których pracują maszyny stwarzające zagrożenie pożarowe. Pamiętajmy, że przynajmniej dwa razy w roku trzeba je konserwować.

• Przenośne pilarki łańcuchowe - niewłaściwe ich użytkowanie i nieumiejętne posługiwanie się może doprowadzić do wielu groźnych wypadków. Najniebezpieczniejszym elementem pilarki jest ruchoma piła łańcuchowa, która przy okrzesywaniu i przecinaniu drzew może powodować powstawanie urazów kończyn dolnych. Zagrożeniem jest tzw. „zjawisko odbicia” pilarki występujące przy ścinaniu, przecinaniu i okrzesywaniu drzew. Zaś nieumiejętne obchodzenie się z pilarką elektryczną może powodować porażenie prądem elektrycznym. Niebezpieczeństwo tutaj stwarzają sprężynujące i spadające gałęzie drzew oraz obalane drzewa.


Istnieją różnego rodzaju wyroby zwiększające bezpieczeństwo pracy w gospodarstwie rolnym, są to między innymi:

• przenośniki pneumatyczne ssąco-tłoczące do ziarna,

• wielofunkcyjne opryskiwacze ciągnikowe

• zestaw ochronny do prac ze środkami ochrony roślin

• trak poziomy

• przerzynarki do drewna

• uniwersalne pilarki tarczowe

• spodnie i obuwie ochronne dla pilarzy

• drabiny aluminiowe dla rolnictwa


To tylko zaledwie kilka z propozycji wyrobów zwiększających bezpieczeństwo pracy, jednakże nowoczesne maszyny to nie wszystko. Najważniejsze jest to, aby używać ich z rozwagą, zdrowym rozsądkiem a co najważniejsze z wyobraźnią.

Świadomość czyhających zagrożeń, oraz znajomość i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa zwiększy twoje bezpieczeństwo. Weź je pod uwagę! Zanim będzie za późno.


Katarzyna Gajewska, 4.04.2014