Technologia

Technologia

Chów i hodowla szynszyli

Polska znajduje się w czołówce producentów skór w Europie. Wiodącą jest hodowla i chów lisów,  nutrii,  jenotów, a także szynszyli.

Prowadzenie ferm hodowlanych i towarowych szynszyli staje się coraz bardziej atrakcyjne i cieszy się dużą popularnością. Szacuje się, że w Polsce działa obecnie ok. 600 ferm.

Choć jest to może nie najłatwiejsza hodowla jednak budzi zainteresowanie, gdyż może stać się dodatkowym a nawet głównym źródłem utrzymania. Opłacalność wykazuje tendencje korzystne. Szynszyle są również zwierzętami odpornymi na choroby. Wymaganiom dotyczących pomieszczeń oraz żywienia można sprostać zdobywając wiedzę oraz doświadczenie.

Z uwagi na uwarunkowania klimatyczne, w Polsce prowadzi się chów szynszyli w pomieszczeniach zamkniętych, które powinny być dobrze wentylowane o właściwej temperaturze, wilgotności i oświetleniu.

Prawidłowa wentylacja pomieszczeń praktycznie pozwala na usunięcie przykrych zapachów. Dla zwierząt niezbędne jest zapewnienie dopływu świeżego powietrza. Jeśli amoniak z odchodów pozostawi ślad na pasie brzusznym w postaci z wyraźnych domieszek barw obcych (żółta, brunatna), to w ocenie szynszyli jest to wada dyskwalifikująca. Ponadto amoniak powoduje podrażnienia dróg oddechowych i spojówek.

Istotnym elementem jest utrzymanie odpowiedniej temperatury i wilgotności powietrza. Optymalna temperatura pomieszczeń powinna wynosić od 16-22 st.C, a wilgotność na poziomie 50-60%. Zbyt wysoka wilgotność powoduje sklejanie się futra, jego filcowanie  i zmianę sprężystości okrywy włosowej, zaś wysoka temperatura sprzyja rozwojowi grzybicy na skórze i włosach szynszyli. Niższe temperatury zaleca się przy chowie młodzieży na skóry w celu pozyskania lepszej okrywy włosowej.

Pomieszczenia muszą być także zabezpieczone przed zwierzętami domowymi, owadami i gryzoniami, gdyż zwierzęta te są nosicielami zarazków i chorób zagrażających szynszylom.

Szynszyle są zwierzętami roślinożernymi. Ich żywienie oparte jest oparte na granulowanych pełnoporcjowych paszach. Jednakże granulaty te zawierają zbyt mało włókna. Dlatego też niezbędnym uzupełnieniem niedoboru włókna jest siano. Ważnym jest, aby to siano było szczególnie dobrej jakości. Szynszyle odporne na wiele chorób są bardzo wrażliwe na to, co jedzą. I właśnie nieprawidłowe żywienie jest najczęstszym powodem kłopotów na fermie, jeśli nie są przestrzegane w sumie dość podstawowe zasady. Zarówno granulat jak i siano muszą spełniać pewne wymagania: nie mogą być spleśniałe ani zawilgocone, wolne od grzybów, a siano musi być zielone, czyste, bez ziemi, chwastów szerokolistnych i nie może być solone. Pachnące siano zachęca szynszyle do jedzenia a w swoim składzie nie powinno być pozbawione drobnych listków. Zebrane z pierwszego pokosu z łąk zwłaszcza górskich o urozmaiconej runi i bogate w zioła jest niezwykle cennym pokarmem, ale i źródłem mikroelementów i witamin jak również substancji o działaniu leczniczym. Szynszyle winno się karmić regularnie o tej samej porze zwykle w godzinach popołudniowych przed ich aktywnością nocną oraz ponownie rankiem. Regularność podawania pożywienia, jego bardzo dobra jakość jest ważna z uwagi na wrażliwość pokarmową szynszyli. Ich żołądek jest mały i słabo umięśniony, co utrudnia mieszanie masy pokarmowej i dalsze jej przesuwanie. Częste pobieranie pokarmu powoduje przesuwanie zaległego pokarmu, zapobiega fermentacji treści pokarmowej. Objawami chorobowymi nieprawidłowego żywienia są zaparcia, wzdęcia, biegunki, zaparcia. Należy pamiętać, ze szynszyle muszą mieć stały dostęp do wody i musi to być czysta woda. Zalegającą w poidełkach wodę  należy bezwzględnie usunąć nie dopuszczając, aby zatęchła lub na dnie pojemników pojawiły się zielone glony. Biorąc pod uwagę fakt, że choroby szynszyli są przede wszystkim związane z prawidłowym żywieniem warto temu zagadnieniu poświęcić szczególną uwagę. Szynszyle są gryzoniami pochodzącymi z Andów. Naturalne warunki dostarczały pożywienie niskoenergetyczne z dużą zawartością krzemienia w grudkach ziemi, oraz z dużą zawartością błonnika. Czynniki te bardzo korzystnie wpływały na ścieralność zębów. W warunkach fermowych należy szczególnie zwrócić uwagę na podanie materiałów, na których mogą ścierać zęby i dostarczyć odpowiedniego drewna. Z pewnością może być to drewno bukowe, z brzozy, grabu i inne, ale trzeba zwrócić uwagę, że nie z wszystkich drzew drewno nadaje się do podania szynszylom (np. z jarzębiny, dębu), a kora z drzew owocowych powinna być z drzew niepryskanych środkami ochrony roślin i wcześniej wysuszona. Przerost zębów i bolesność przy żuciu pokarmów może doprowadzić do śmierci głodowej zwierzęcia. Objawami, które winny już niepokoić jest łzawienie, ślinienie, spadek wagi.

Szynszyle zażywają kąpieli piaskowej a właściwie pyłowej w celu odpowiedniej pielęgnacji okrywy włosowej. Należy zapewnić im dostęp do nich 2-3 razy w tygodniu, przez kilka minut. Kąpiel ta pozwala usunąć wszelkie zanieczyszczenia oraz substancje tłuszczowe.

Samice szynszyli osiągają dojrzałość płciową w wieku około 6 miesięcy. Zaleca się  jednak  kojarzenie zwierząt nieco starszych w wieku ok. 8 m-cy, najpóźniej do dwunastego miesiąca. Kojarzymy samce starsze-średnio 10 miesięczne. Szynszyle hoduje się w systemie poligamicznym. Jeden samiec ma dostęp do 4-6 samic. Zwierzęta są wówczas utrzymywane w specjalnie przystosowanych do tego celu zestawach klatek, z samodzielnymi pomieszczeniami dla samic, połączonych od tyłu korytarzem przeznaczonym wyłącznie dla samca. Samiec ma możliwość wchodzenia do każdej klatki samicy, natomiast samice mają założone kołnierze uniemożliwiające im przejście do korytarza samca lub innych samic. Ciąża trwa 111 dni. Optymalnie uzyskuje się od samicy dwa wykoty w roku liczące minimum 2 młode.

Zwierzęta młode osiągają dojrzałość okrywy włosowej w wieku 8 - 10 miesięcy. W tym czasie należy dokonać uboju. Bardzo ważna jest ocena prawidłowej dojrzałości okrywy. Okrywa włosowa odznacza się wieloma właściwościami, a przy jej ocenie bierze się pod uwagę:

 - Ocenę czystości barwy okrywy włosowej w zakresie: czystości barwy włosów pokrywowych, strefę białą, tzw. pręgę

- Strukturę okrywy włosowej w zakresie: gęstości okrywy włosowej, długości, jedwabistości i sprężystości włosów

Ocenę pasa brzusznego zakresie: barwy, szerokości, linii i kontrastowości pasa brzusznego.


Rozdmuchując włos na różnych częściach ciała zwierzęcia, sprawdza się również kolor skóry. Futerka ze zwierząt ubitych w dojrzałości niepełnej lub minionej mają mniejszą, jakość, co naturalnie odbija się na ich cenie.

Ważna jest również wielkość ubijanych zwierząt. Najwyższe ceny osiągają skóry najdłuższe. Jeśli zwierzę jest wyjątkowo małe, lepiej poczekać jeszcze jakiś czas.

Obecne kierunki doskonalenia to:

1. Powiększanie rozmiaru ciała zwierząt przy zachowaniu korzystnych cech genotypowych i fenotypowych.

2. Dążenie do uzyskania wysokiego tempa wzrostu w pierwszych sześciu miesiącach życia, celem przyśpieszenia dojrzałości somatycznej (w wieku 8-9 miesięcy)

3. Zwiększenie w pogłowiu udziału szynszyli standard w typie ciemnym

4. Uzyskanie właściwej czystości okrywy włosowej w poszczególnych odmianach barwnych

5. Uzyskanie prawidłowej, jakości okrywy włosowej, tj. zachowanie maksymalnego wyrównania długości włosów na całym tułowiu, przy jednocześnie dobrej gęstości, jedwabistości i sprężystości okrywy włosowej.


Chów i hodowla szynszyli, podobnie jak każda inna działalność, wymaga dla prawidłowego jej prowadzenia sporej wiedzy i doświadczenia. Wiedzę można znaleźć w książkach i publikacjach fachowych stanowiących podstawę dla każdego hodowcy. Poszerzyć i doskonalić ją można biorąc udział w wystawach i seminariach.


Teodor Pitala