Technologia

Technologia

Zmiany w zakresie norm i wymogów wzajemnej zgodności

Zasada wzajemnej zgodności oznacza powiązanie wysokości uzyskiwanych przez rolników płatności bezpośrednich, jak również płatności nieinwestycyjnych otrzymywanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2014 oraz 2014-2020, ze spełnieniem określonych wymogów.
Od 2015 roku, w związku z reformą Wspólnej Polityki Rolnej zakres norm i wymogów wzajemnej zgodności został nieznacznie zmieniony. Część norm i wymogów została usunięta, inne zostały zmodyfikowane lub przeniesione do wymagań określonych dla płatności za zazielenienie.
Jednak większość norm i wymogów stanowi kontynuację wcześniej obowiązujących przepisów.
Wykaz norm Dobrej Kultury Rolnej został określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (Dz. U. poz. 344).
Wykaz wymogów wzajemnej zgodności został określony w obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2015 w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych.
Normy i wymogi wzajemnej zgodności zostały podzielone na następujące obszary:
I. Środowisko, zmiana klimatu oraz utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej.
II. Zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin.
III. Dobrostan zwierząt.
Od 2015 roku istotna zmiana dotyczy obowiązku utrzymania gruntów rolnych, dotychczas realizowanego m.in. poprzez ochronę trwałych użytków zielonych i przeciwdziałanie wkraczaniu na grunty niepożądanej roślinności. Obowiązek ten został wzmocniony i obecnie stanowi kryterium kwalifikowalności do płatności bezpośrednich gruntów, na których nie jest prowadzona produkcja rolna. Oznacza to obowiązek utrzymania dobrej kulturze rolnej również użytków rolnych, które w danym roku zostały wyłączone z produkcji rolnej.
Zmodyfikowano również wymogi wynikające z dyrektywy ptasiej i siedliskowej poprzez usunięcie wymogów obowiązujących na terenie całego kraju, dotyczące zakazów: umyślnego chwytania oraz zabijania, niszczenia gniazd i jaj oraz płoszenia ptaków objętych ochroną oraz zrywania, niszczenia i uszkadzania jak również zbioru roślin objętych ochroną. W zakresie ochrony różnorodności biologicznej obowiązuje ochrona określonych gatunków ptaków poprzez przestrzeganie działań obligatoryjnych na obszarach NATURA 2000 oraz na terenie całego kraju poprzez respektowanie określonych zakazów oraz ochrona określonych typów siedliski przyrodniczych, gatunków zwierząt oraz gatunków roślin poprzez przestrzeganie działań obligatoryjnych na obszarach NATURA 2000.
W zakresie normy dotyczącej zachowania cech krajobrazu uzupełniono przepisy o obowiązkowy zakaz przycinania drzew i żywopłotów w okresie od 15 kwietnia do 31 lipca. Przepisy te nie obejmują wierzb, drzew owocowych oraz zagajników o krótkiej rotacji.
W zakresie normy dotyczącej minimalnej pokrywy glebowej dokonano rozszerzenia możliwości realizacji obowiązku utrzymania pokrywy glebowej na gruntach ornych (pod pojęciem pokrywy glebowej rozumie się: okrywę roślinną, ściernisko, resztki pożniwne rośliny przedplonowej oraz mulcz). Powierzchnię stanowiącą co najmniej 30% (dotychczas 40 %) gruntów ornych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną należy pozostawić pod okrywą glebową w terminie co najmniej od 1 listopada do 15 lutego.
Obowiązkowym pozostaje nadal wymóg utrzymania poziomów materii organicznej gleby poprzez zakaz wypalania gruntów rolnych.
 W zakresie dobrostanu zwierząt zostały usunięte wymogi dotyczące chorób zwierząt: pryszczycy, choroby pęcherzykowej świń i choroby niebieskiego języka.
Wprowadzono również zmiany w zakresie kontroli przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności. W 2015 roku ustanowiono tzw. system wczesnego ostrzegania. System ten jest analogiczny do dotychczasowej drobnej niezgodności, w przypadku której rolnik był informowany o obowiązku podjęcia działania naprawczego i usunięcia stwierdzonej drobnej niezgodności. Dotychczas istniał obowiązek kontroli sprawdzającej, czy rolnik przeprowadził zgodnie z zaleceniami działania naprawcze. Od 2015 roku realizacja działań naprawczych w przypadku drobnej niezgodności podlega kontroli tylko w przypadku, gdy dany rolnik został wytypowany do kontroli w oparciu o inne zasady. Jeżeli kontrola wykaże, że rolnik nie podjął działania naprawczego, wówczas zostanie zastosowana sankcja z mocą wsteczną w odniesieniu do roku stwierdzenia drobnej niezgodności. Wsteczne zastosowanie sankcji jest możliwe w ciągu trzech lat licząc od roku jej stwierdzenia.
W przypadku, gdy kwota zmniejszenia lub wykluczenia z płatności jest równa lub mniejsza od równowartości 100 euro sankcje nie są naliczane, jednak obowiązkiem rolnika jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Rolnik jest powiadamiany o stwierdzeniu niezgodności i obowiązku podjęcia działania naprawczego.
Od 2015 roku kontrola następcza, sprawdzająca realizację działania naprawczego dotyczy 20% podmiotowych beneficjentów. Stwierdzenie w czasie kontroli niezrealizowania zaleconego działania naprawczego  spowoduje odpowiednie zmniejszenie płatności.

Danuta Leśnik
w oparciu o wykaz norm Dobrej Kultury Rolnej oraz wykaz wymogów wzajemnej zgodności
dn. 1.09.2015