MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO
z siedzibą w Karniowicach

Reforma Wspólnej Polityki Rolnej z 2003 roku zmieniła sposób wsparcia rolnictwa w Unii Europejskiej. Wprowadzono tzw. Płatność Jednolitą SPS (na razie w krajach 15), która zastąpiła większość dotychczasowych płatności bezpośrednich, związanych z rodzajem produkcji rolnej. Nowe państwa członkowskie stosują uproszczony system płatności bezpośrednich. Komisja Europejska wyraziła zgodę, aby Polska stosowała uproszczony system do 2012 r.

Płatność jednolita SPS jest oddzielona od struktury i wielkości produkcji, dając rolnikowi wolny wybór w produkowaniu tego, czego potrzebuje rynek, jednocześnie zapewniając mu niezbędny poziom dochodów. Otrzymanie tej płatności nie jest związane z prowadzeniem określonej produkcji, ale zostało uzależnione od spełnienia przez rolników szeregu wymagań dotyczących:

•    utrzymania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa w Dobrej Kulturze Rolnej zgodnej z ochroną środowiska - obowiązuje od 2004 r.

•    podstawowych wymogów z zakresu zarządzania

Powyższe wymogi noszą wspólną nazwę Zasady Wzajemnej Zgodności (ang. cross-compliance). Zasada Wzajemnej Zgodności oznacza powiązanie wysokości uzyskiwanych płatności bezpośrednich ze spełnianiem przez beneficjentów określonych wymogów.

Wymogi te zostały podzielone na trzy obszary.
Obszar A:

•    Identyfikację i rejestrację zwierząt,

•    Zagadnienia ochrony środowiska naturalnego
Obszar B:

•    Zdrowie publiczne,

•    Zdrowie zwierząt, zgłaszanie niektórych chorób,

•    Zdrowotność roślin
Obszar C:

•     Dobrostan zwierząt

W Polsce od 1 stycznia 2009 roku zaczną obowiązywać wymogi z obszaru A, natomiast wymogi z obszaru B i C zgodnie z aktualnym stanem prawnym wdrażane będą od początku 2011 roku (Polska stara się o przesunięcie terminu wdrażania wymogów z obszaru C na 2013 rok).

Obszar A: Zagadnienia ochrony środowiska naturalnego, obejmuje 5 wymogów:

1.    Ochrona dzikiego ptactwa

2.    Ochrona w od podziemnych przed skażeniem substancjami niebezpiecznymi

3.    Zasady stosowania osadów ściekowych w rolnictwie

4.    Ochrona wód przed azotanami pochodzenia rolniczego

5.    Ochrona dzikiej fauny i flory

Obszar A: Identyfikacja i rejestracja zwierząt, dotyczyć będzie rolników prowadzących chów bydła, owiec i kóz oraz trzody chlewnej.

W celu poinformowania rolników o Zasadach Wzajemnej Zgodności i wynikających z niego wymaganiach, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przygotowała broszurę informacyjną, która zostanie wysłana do każdego rolnika ubiegającego się w bieżącym roku o płatności bezpośrednie.

Niestosowanie się do wymogów Wzajemnej Zgodności, obowiązujących w roku 2009, będzie skutkować sankcjami. Płatności bezpośrednie będą redukowane proporcjonalnie do naruszeń. Wymiar sankcji będzie uzależniony od tego czy nieprzestrzeganie wymogów wynika z zaniedbania rolnika, a więc jest nieumyślne, czy też z winy rolnika.

Ponadto przy określaniu wymiaru sankcji będą brane pod uwagę takie elementy jak:

•    powtarzalność,

•    zasięg,

•    dotkliwość,

•    trwałość.  

W przypadku, stwierdzenie niezgodności wynikającej z zaniedbania rolnika, obniżka ta będzie stanowić 3% całkowitej kwoty płatności bezpośrednich. Jednakże na podstawie raportu z kontroli może zostać wydana decyzja o obniżeniu wielkości potrącenia do 1% lub zwiększeniu go do 5% całkowitej kwoty lub, w określonych przypadkach odstąpieniu od nałożenia jakichkolwiek obniżek.

W przypadku stwierdzenia powtarzającej się niezgodności procent sankcji zostanie pomnożony x 3, jednak maksymalna wysokość sankcji nie może przekroczyć 15% całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich.

W przypadku, gdy rolnik celowo dopuścił się stwierdzonej niezgodności, obniżka będzie z zasady wynosić 20% całkowitej kwoty. Jednakże Agencja Płatnicza może na podstawie oceny przedłożonej przez właściwy organ kontroli w raporcie z czynności kontrolnych, wydać decyzję o obniżeniu procentu do wysokości nie mniejszej niż 15% lub, tam gdzie ma to zastosowanie, zwiększyć ten procent nawet do 100% całkowitej kwoty.

Obowiązkiem kontroli objęta będzie próba przynajmniej 1% gospodarstw rolnych ubiegających się o płatności bezpośrednie, co w przypadku Polski oznacza około 15 tysięcy kontroli rocznie. Natomiast kontrole z zakresu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt dotyczyć będą 10% gospodarstw utrzymujących bydło, 3% gospodarstw utrzymujących owce i kozy, w których trzymane zwierzęta stanowią co najmniej 5% zwierząt w danym państwie członkowskim oraz gospodarstw utrzymujących świnie.