Wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI)

Posiadacz drobiu powinien zawiadomić organ Inspekcji Weterynaryjnej niezwłocznie po wystąpieniu u drobiu następujących objawów:

zwiększonej śmiertelności, znaczącego spadku pobierania paszy i wody, duszności, sinicy i wybroczyn, biegunki, nagłego spadku nieśności, objawów nerwowych takich jak: drgawki, skręty szyi, paraliż nóg i skrzydeł, niezborność ruchów.

Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt jest to obowiązkiem, którego niedopełnienie stanowi wykroczenie.

Po dokonaniu zgłoszenia, zanim przybędzie urzędowy lekarz weterynarii, posiadacz drobiu ma obowiązek izolować i strzec w gospodarstwie wszystkich przebywających tam ptaków. Ma wstrzymać się od wywożenia, wynoszenia i zbywania produktów z gospodarstwa, w szczególności mięsa, zwłok zwierzęcych, środków żywienia zwierząt, wody, ściółki, nawozów naturalnych.

Nie może wywozić z gospodarstwa materiału biologicznego (nasienia, komórek jajowych, zarodków). Powinien również uniemożliwić osobom postronnym dostęp do pomieszczeń lub miejsc, w których znajdują się ptaki podejrzane o zakażenie lub chorobę.

GIW: Posiadaczowi zwierzęcia, który dopełnił obowiązku zgłoszenia podejrzenia, przysługuje ze środków budżetu państwa zapomoga za zwierzę, które padło z powodu zachorowania na grypę ptaków, zanim powiatowy lekarz weterynarii otrzymał informację o zgłoszeniu.

Aktualna opinia środowisk naukowych wskazuje, że nie ma jak dotychczas jednoznacznych dowodów na to, aby wirus wysoce zjadliwej grypy ptaków przenosił się łatwo na człowieka. Tym niemniej przypadki zakażeń u ludzi notowane są na świecie od połowy lat 90-tych ubiegłego wieku. Jednak ogólna liczba potwierdzonych laboratoryjnie przypadków od tego czasu nie jest wysoka, wynosi przez wszystkie te lata nieco ponad 800. Należy przy tym zaznaczyć, że dotychczas stwierdzane przypadki zakażeń wirusami AIV (ang. avian influenza virus – wirus grypy ptaków) u ludzi miały częściowy związek z długotrwałą ekspozycją na wirus (hodowla drobiu) oraz zwyczajami kulinarnymi i praktykami higienicznymi.

Za rozprzestrzenianie wirusa w populacji zwierząt wrażliwych (dzikie ptaki i drób) odpowiada przede wszystkim migrujące, dzikie ptactwo wodne, które stanowi rezerwuar zarazka i przyczynia się do jego trwałego utrzymywania się w środowisku, a także przenosi wirusa na bliższe (żerowiska) lub dalsze (migracje sezonowe) odległości.

Kolejna droga rozprzestrzeniania się patogenu realizowana jest jednak w głównej mierze przez człowieka, który przenosi wirusa w sposób pośredni: na obuwiu, odzieży, sprzęcie czy na środkach lokomocji (koła pojazdów).

Dlatego szeroko rozumiana bioasekuracja, czyli zasady ochrony biologicznej mają podstawowe znaczenie w przeciwdziałaniu rozprzestrzenianiu się wirusa i przenoszeniu go do miejsc, w których drób utrzymywany jest w celach pozyskiwania żywności (mięso, jaja) i innych produktów (pierze).

Bioasekuracja i dobrostan zwierząt jako prewencja – czy warto przestrzegać ?

Przestrzeganie dobrostanu zwierząt i działania bioasekuracyjne związane z dobrymi praktykami produkcyjnymi i higienicznymi niezależnie od wielkości hodowli, przynoszą korzyści w postaci bezpieczeństwa dla hodowcy i ochrony populacji drobiu w gospodarstwie.

Zasady bioasekuracji w gospodarstwie utrzymującym drób:

nie przekraczanie maksymalnego zagęszczenia obsady kurnika,
zapewnienie optymalnych warunków środowiskowych (odpowiednie – natężenie światła, temperatura, wilgotność, cyrkulacja powietrza),
przetrzymywanie ptaków w odosobnieniu (obowiązkowo w okresie wiosennych oraz jesiennych wędrówek dzikich ptaków) lub na wolnej, ogrodzonej przestrzeni, pod warunkiem ograniczenia kontaktu z dzikim ptactwem,
karmienie i pojenie drobiu w pomieszczeniach zamkniętych, do których nie mają dostępu ptaki dzikie,
zielonki stosowane w karmieniu drobiu wodnego (kaczki i gęsi), szczególnie w okresie wiosennych oraz jesiennych wędrówek dzikich ptaków, nie mogą pochodzić z terenów wysokiego ryzyka zanieczyszczenia ich wirusem wysoce zjadliwej grypy ptaków, z okolic zbiorników wodnych, bagien, i innych miejsc stanowiących ostoję ptaków dzikich,
szczelne przykrycie pojemników z karmą i wodą do picia lub przetrzymywanie ich wewnątrz budynków, a także unikanie pojenia ptaków i czyszczenia pomieszczeń wodą pochodzącą spoza gospodarstwa (głównie ze zbiorników wodnych i rzek),
ograniczenie przemieszczania się osób postronnych oraz zwierząt pomiędzy obiektami, w których przechowywana jest karma dla zwierząt a obiektami, w których bytuje drób,
rozłożenie przed wejściami do budynków, gdzie utrzymywany jest drób mat nasączonych środkiem dezynfekcyjnym,
wprowadzenie zakazu wjazdu pojazdów na teren gospodarstwa, poza działaniami koniecznymi np. dowóz paszy, odbiór padłego drobiu przez zakład utylizacyjny,
obowiązkowa dezynfekcja pojazdów wjeżdżających,
rozłożenie mat dezynfekcyjnych przed wjazdem i wejściem na teren gospodarstwa i przed wejściem do kurnika,
używanie odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przy czynnościach związanych z obsługą drobiu,
wprowadzenie obowiązku przeprowadzania dokładnego mycia i dezynfekcji rąk przed wejściem do obiektów, w których utrzymuje się drób,
brak kontaktu pracowników gospodarstwa z innym ptactwem np. kurami, gołębiami z innych gospodarstw.

Dodatkowo:

słomę, która będzie wykorzystywana w chowie należy zabezpieczyć przed dostępem dzikiego ptactwa (przetrzymywać w zamkniętych pomieszczeniach, zadaszyć),
należy regularnie przeglądać wszelkie połączenia i rury (silosy paszowe) pod kątem obecności zanieczyszczeń np. odchodami dzikich ptaków,
należy eliminować wszelkie możliwe do usunięcia nieszczelności budynków inwentarskich (umieścić siatki w oknach i otworach, zabezpieczyć kominy wentylacyjne),
nie należy tworzyć sztucznych zbiorników wodnych na terenie gospodarstwa (np. oczka wodne), a istniejące należy zabezpieczyć przed dostępem dzikiego ptactwa,
nie należy dokarmiać dzikiego ptactwa na terenie gospodarstwa (usunąć karmniki),
jeżeli na terenie gospodarstwa znajdują się drzewa owocowe należy jak najczęściej usuwać opadłe owoce.

Stan ognisk grypy ptaków w Polsce znajduje się pod linkiem:

https://krd-ig.com.pl/bez-kategorii/stan-ognisk-ptasiej-grypy-w-polsce/

https://www.wetgiw.gov.pl/main/grypa-ptakow

Materiał opracowany przez: Justyna Żychlińska-Buczek, Mariusz Łakomy