Zgadzam się na przechowywanie na urządzeniu, z którego korzystam tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie moich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze mnie ze stron internetowych lub serwisów oraz innych parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Karniowicach oraz zaufanych partnerów.

Administratorzy danych:

Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
z siedzibą w Karniowicach
ul. Osiedlowa 9, 32-082 Karniowice

Zaufani partnerzy:

Cele przetwarzania danych:

  1. marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
  2. świadczenie usług drogą elektroniczną
  3. dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
  4. wykrywanie botów i nadużyć w usługach
  5. pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)

Podstawy prawne przetwarzania danych:

  1. marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
  2. świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
  3. pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych

Odbiorcy danych:
Administrator Danych Osobowych MODR, zaufani partnerzy

Prawa osoby, której dane dotyczą:
Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą

Zmiana polityki prywatności

Uwaga:

Od 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Potrzebujemy Twojej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych przechowywanych w plikach cookies. Poniżej znajdziesz pełny zakres informacji na ten temat.

Close GDPR info
Menu główne

Burak ćwikłowy - zdrowe warzywo na cały rok

Często na naszych stołach  pojawia się burak ćwikłowy. Dzięki łatwej uprawie, wysokiej  wartości odżywczej, smaku, stał się najpopularniejszym warzywem spożywczym w ciągu całego roku. Burak ćwikłowy to roślina klimatu umiarkowanego. Dobrze rośnie w warunkach naszego kraju. Do wykiełkowania nasiona potrzebują 8°C. Optymalną temperaturą do wzrostu jest 15–18°C. Do uprawy buraka warto wybierać nasłonecznione stanowisko. Dobrze rośnie na glebach przepuszczalnych, o dużej zawartości próchnicy, najlepiej piaszczysto-gliniastych, czarnoziemach, madach i lessach. Źle rozwija się na glebach o kwaśnym odczynie, najlepsze są te o pH=6–7,5. Przy niższym siewki mogą zamierać, a całkowity plon handlowy jest bardzo niski. Przy uprawie buraka na glebach kwaśnych bardzo ważne jest uprzednie wapnowanie. Burak nie jest wrażliwy na krótko trwające susze. Wilgotność gleby powinna być utrzymywana na poziomie 60–70% pełnej pojemności wodnej. Największa ilość wody potrzebna jest w fazie kiełkowania i formowania korzeni. Burak ćwikłowy ma wysoką wartość odżywczą. Korzenie zawierają do 20% suchej masy, 2% białka, 1% błonnika i 10 mg witaminy C. Ponadto bogate są również w sole wapnia i żelaza, kwasy organiczne (jabłkowy, szczawiowy, cytrynowy, winny), które odpowiadają za smak, a także małe ilości witamin z grupy B oraz karotenu. Liście w swoim składzie mają więcej białka i soli mineralnych niż korzenie. Burak ćwikłowy może być z powodzeniem przechowywany przed długi okres. Dzięki taniej i łatwej uprawie, dobrej przechowalności i wytrzymałości na transport eksportowany jest na dużą skalę do wielu krajów europejskich. Korzenie i liście można jadać w stanie świeżym, dodając je do sałatek. Oprócz świeżego rynku wartościowy jest także w przemyśle przetwórczym: ćwikła, soki pitne, barszcz czy nawet produkcja naturalnego barwnika spożywczego – betaniny.

Burak ćwikłowy ma właściwości lecznicze. Zawdzięcza ją antocyjanom - tym samym barwnikom, które występują w czerwonym winie. Dzięki nim mamy lepszą odporność, wolniej się starzejemy i zapobiegamy wystąpieniu nowotworów. Szklanka soku z buraków potrafi zdziałać cuda: uchroni przed katarem, uwolni od zgagi, obniży ciśnienie krwi i doda sił. Właściwości lecznicze wartości odżywcze buraków są znane nie tylko w Polsce. Nad Morzem Śródziemnym burak jest popularny od co najmniej 4000 lat. Mimo że buraki nie są bogatym źródłem żelaza, jest to jednak wspaniały środek krwiotwórczy, dawno uznany przez medycynę naturalną. Zapobiega anemii co więcej, wspomaga leczenie białaczki Zawarte w burakach barwniki należą do bardzo silnych przeciwutleniaczy i czterokrotnie zwiększają przyswajanie tlenu przez komórki. Wspomagają więc układ krwionośny. Kwas foliowy, w który obfitują buraki, nie tylko warunkuje prawidłowy rozwój płodu, ale też pomaga usunąć z krwiobiegu homocysteinę - jej wysoki poziom może wywołać choroby serca. Buraki pomagają unormować poziom cholesterolu, przeciwdziałają też zwapnieniom naczyń krwionośnych. Powinni je jadać nadciśnieniowcy - badacze udowodnili, że azotany obecne w soku z buraków podnoszą we krwi stężenie regulującego ciśnienie tlenku azotu. Piękny kolor buraków to zasługa  betaniny - antyutleniacza chroniącego przed niszczącym działaniem wolnych rodników. Z tego powodu buraki należą do warzyw najskuteczniej zwalczających raka. Czerwone pigmenty unicestwiają wolne rodniki, które uszkadzając DNA, przyczyniają się do powstawania nowotworów. Już pół wieku temu naukowcy zauważyli, że stan chorych na raka przewodu pokarmowego lub pęcherza, którzy wypijali 2 szklanki soku z surowych buraków dziennie, poprawia się. Dziś wiemy też, że buraki wspomagają organizm po chemioterapii, przy niedokrwistości. Jednak chorzy na cukrzycę nie powinni jeść buraków, ponieważ nawet w ich ćwikłowej odmianie jest sporo cukru (indeks glikemiczny buraków jest wysoki, IG = 64). Natomiast dla dzieci i młodzieży, a także kobiet w ciąży, szczególnie przecież narażonych na niedobory kwasu foliowego i anemię, potrawy z buraków są bardzo wskazane. Buraki są niskokaloryczne - mają zaledwie 33 kcal w 100 g. Składniki mineralne zawarte w burakach rozpuszczają się w wodzie, dlatego lepiej nie gotować buraków, chyba że w zupie. Buraki będą bardziej wartościowe, jeśli zostaną upieczone w skórce i obrane dopiero przed jedzeniem. A jeśli ktoś chce w pełni skorzystać z ich bogactwa, niech pije surowy sok. Burak w każdej postaci wzmacnia odporność organizmu na choroby, zwłaszcza wirusowe. Jeśli więc dopadnie nas grypa czy też mononukleoza (choroba zakaźna, która objawami przypomina ostrą, ropną anginę ale wywołuje również znaczne powiększenie śledziony i wątroby), pijmy sok z buraka. Może on złagodzić ich przebieg. Buraki mają też działanie wykrztuśne, pomagają więc przy kaszlu. Dzięki właściwościom zasadotwórczym buraki przywracają równowagę w żołądku. Buraki łagodzą też skutki nadużycia alkoholu. Panie w okresie menopauzy zawsze powinny pamiętać o burakach, które zmniejszają ryzyko zachorowania na osteoporozę. Podobnie jak soja, łagodzą dolegliwości przekwitania: dotleniają serce, wyrównują jego pracę, zmniejszają także ciśnienie krwi, łagodzą dokuczliwe uderzenia gorąca i nawracające migreny.

Na przedwiośniu wiele osób dopada zespół przewlekłego zmęczenia: senność, znużenie, apatia. Sok z buraków, kwas, a nawet barszczyk czy buraczana sałatka szybko przywrócą chęć do życia i dobre samopoczucie. Burak ćwikłowy musi być w dobrym gatunku, czyli mieć cienką skórkę, a w przekroju jednolitą barwę i błyszczący miąższ. Im ciemniejszy, tym bogatszy w antocyjany. Jego marmurkowata faktura świadczy o nadmiarze celulozy, która w żołądku fermentuje i jest ciężkostrawna. Najsmaczniejsze są buraki o średnicy nie przekraczającej  8 cm. Jak wszystkie warzywa korzeniowe, im są większe, tym prawdopodobnie bardziej naszpikowane chemicznymi nawozami. Warto wiedzieć, że najwięcej walorów smakowych i zdrowotnych mają odmiany Czerwona Kula, Glob F1 i Burak Opolski.

Dla przekonanych o właściwościach tego warzywa polecam:

PRZEPIS na KISZONY SOK Z BURAKÓW

  • 1/2 kg buraków
  • skórka z razowego chleba
  • czosnek
  • koperek lub natka pietruszki
  • cukier
  • sól

Buraki umyj, obierz, pokrój w plastry i ułóż w kamiennym garnku. Zalej je 1 litrem przegotowanej wody. Dodaj pokrojony w plastry czosnek, chleb, łyżkę cukru i soli. Przykryj gazą, odstaw w ciepłe miejsce na 3–5 dni. Sfermentowany sok przecedź, przelej do wyparzonych butelek. Można go przechowywać w chłodnym miejscu kilka dni. Przed podaniem przypraw solą i cukrem, posyp zieleniną.

Anna Bodzioch, dn. 12.12.2016 r.