Zgadzam się na przechowywanie na urządzeniu, z którego korzystam tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie moich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze mnie ze stron internetowych lub serwisów oraz innych parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Karniowicach oraz zaufanych partnerów.

Administratorzy danych:

Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
z siedzibą w Karniowicach
ul. Osiedlowa 9, 32-082 Karniowice

Zaufani partnerzy:

Cele przetwarzania danych:

  1. marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
  2. świadczenie usług drogą elektroniczną
  3. dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
  4. wykrywanie botów i nadużyć w usługach
  5. pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)

Podstawy prawne przetwarzania danych:

  1. marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
  2. świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
  3. pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych

Odbiorcy danych:
Administrator Danych Osobowych MODR, zaufani partnerzy

Prawa osoby, której dane dotyczą:
Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą

Zmiana polityki prywatności

Uwaga:

Od 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Potrzebujemy Twojej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych przechowywanych w plikach cookies. Poniżej znajdziesz pełny zakres informacji na ten temat.

Close GDPR info
Menu główne

Zbiór Zaleceń Dobrej Praktyki Rolniczej

W związku z wymaganiami art. 103 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, został opracowany zbiór zasad dobrej praktyki rolniczej dla potrzeb wdrażania „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” nazywany w skrócie Programem azotanowym. Został wprowadzony 27 lipca 2018 roku, ogłoszony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1339). Z dniem 14 lutego 2020 r. rozporządzenie zostało zastąpione nowym rozporządzeniem (Dz. U. z 2020 r. poz. 243), poprzednie utraciło moc.

Program działań obowiązuje na terytorium całego kraju, ponieważ od 2018 roku cały obszar Polski został objęty wymogami związanymi z gospodarowaniem na tzw. OSN-ach, czyli Obszarach Szczególnego Narażenia na odpływ azotu ze źródeł rolniczych do wód.

Dlaczego mamy Program azotanowy?

Polska miała kłopoty z właściwym wdrażaniem Dyrektywy Azotanowej – Dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12.12.1991 r., 3-krotnie powiększała obszary szczególnie narażone, które objęły tylko 6,81 % powierzchni kraju. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) 20.11.2014 roku stwierdził poważne uchybienie Polski we wdrażaniu dyrektywy azotanowej i groziły nam bardzo wysokie kary. Głównym zarzutem KE było niewystarczające wyznaczenie wód wrażliwych i 
OSN-ów, które zdaniem Komisji Europejskiej powinny objąć 40-50% powierzchni Polski.  Zgodnie z zapisami art. 3 ust 5 Dyrektywy azotanowej, państwo członkowskie UE może być zwolnione z wyznaczenia OSN-ów, jeśli ustanowi i będzie stosowany Program działań obejmujący obszar całego kraju. Z takiej możliwości skorzystaliśmy po przyjęciu nowego Prawa wodnego i Programu działań w lipcu 2017 roku. W związku z tym zamiast kilku Programów działań wyznaczanych przez Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW), w całej Polsce jest 7 takich Zarządów, mamy jeden wspólny Program działań obowiązujący wszystkich rolników, opracowany przez MGMiŹŚ i MRiRW w drodze ww. rozporządzenia Rady Ministrów obejmujący 100 % kraju.

Cechą Programu jest powszechność jego stosowania. Oznacza to, że wszyscy rolnicy prowadzący produkcję rolną, są zobowiązani przestrzegać wymogów zawartych w Programie. Wymagania te są zawarte w Zbiorze Zaleceń Dobrej Praktyki Rolniczej (ZZDPR).

ZZDPR określa zalecenia w zakresie dobrych praktyk rolniczych, których stosowanie przyczyniać się będzie do zapobiegania zanieczyszczeniu wód azotanami pochodzenia rolniczego oraz ochrony środowiska. ZZDPR zastępuje Część H (Skrócony zbiór zasad dobrej praktyki rolniczej dla potrzeb wdrażania dyrektywy azotanowej) Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej z 2004 roku oraz inne wymagania ww. Kodeksu odnoszące się do zasad stosowania nawozów zawierających w swoim składzie azot, wapnowania gleb oraz przechowywania nawozów naturalnych. Wśród wymogów są również te dotyczące sposobu dokumentowania realizacji Programu.

Najważniejsze działania w Programie:

  1. Ustalenie warunków rolniczego wykorzystania nawozów azotowych w pobliżu wód, na terenach o dużym nachyleniu, na glebach zamarzniętych, zalanych wodą lub przykrytych śniegiem.
  2. Wprowadzenie terminów, w których dozwolone jest rolnicze wykorzystanie nawozów.
  3. Określenie warunków przechowywania nawozów naturalnych oraz postępowania z odciekami.
  4. Ustalenie sposobu obliczania rocznej dawki nawozów naturalnych zawierającej nie więcej niż 170 kg N/ha.
  5. Wprowadzenie obowiązku opracowywania planu nawożenia azotem.

W Programie działań wprowadzono ograniczenia w rolniczym stosowaniu nawozów, a więc utrzymano zakaz stosowania nawozów na glebach zamarzniętych, zalanych lub nasyconych  wodą lub przykrytych śniegiem, wynikający z ustawy o nawozach i nawożeniu (nie dotyczy nawożenia stawów wykorzystywanych do chowu lub hodowli ryb).

Ograniczono stosowanie nawozów w pobliżu wód powierzchniowych (Tabela 1.). Zakaz dotyczy wszystkich rodzajów nawozów zawierających azot z zastrzeżeniem, że istnieje możliwość zmniejszenia odległości o połowę w przypadku zastosowania urządzeń aplikujących nawozy bezpośrednio do gleby lub w przypadku podzielenia pełnej dawki na co najmniej 3 równe dawki, stosowane w odstępach co najmniej 2 tygodni. Wprowadzono zakaz mycia rozsiewaczy i sprzętu do aplikacji nawozów oraz rozlewania wody z ich mycia i zakaz nawożenia na terenie o dużym nachyleniu w odległości mniejszej niż 25 m od wód, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej (niżej wymienione odległości zwiększono o 5 m).

Tabela 1. Odległości stosowania nawozów w pobliżu wód powierzchniowych - załącznik Tabela 1

Ważnym  elementem Programu są terminy nawożenia. Są one związane z okresami wegetacji i zróżnicowane w zależności od rodzaju nawozu i na jakich gruntach się je stosuje . Nawozy zawierające azot wolno stosować w wyznaczonych okresach.

Tabela 2. Okresy nawożenia gruntów rolnych - załącznik Tabela 1

Terminy nie dotyczą nawożenia upraw pod osłonami i upraw kontenerowych.

Terminy określone w tabeli 2 odnoszą się wyłącznie do nawozów mineralnych i nawozów naturalnych. W przypadku innych organicznych środków nawozowych stosuje się przepisy ogólne. Do 30 listopada (termin graniczny)można wydłużyć termin stosowania nawozów tylko w sytuacjach nadzwyczajnych, tj. zakładanie upraw jesienią po późno zbieranych przedplonach, buraku cukrowym, kukurydzy, późnych warzywach i ziemniakach albo nie ma możliwości dokonania zbiorów lub nawożenia z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe (np. nadmierne uwilgotnienie gleby, częste i obfite opady deszczu, susza rolnicza). Producent rolny powinien samodzielnie ocenić, uwzględniając panujące warunki pogodowe, możliwość dokonania jesiennego zbioru i zastosowania nawożenia, jednak nie później niż do końca listopada. Podczas  lat o zwyczajowo panujących warunkach pogodowych jesienią należy dotrzymywać terminów określonych w Programie azotanowym.

W załączniku 2 tab. 4. do Programu znalazły się 53 gminy z Małopolski, w większości z południowej części województwa. Natomiast w załączniku 3 tab. 5 wymieniono 127 gmin, głównie z terenów nizinnych.

Ważnym działaniem Programu azotanowego, któremu poświęca się dużo miejsca, jest  przechowywanie nawozów naturalnych. Zgodnie z przepisami płynne i stałe nawozy naturalne należy przechowywać i składować w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu. Wydłużono okresy przechowywania nawozów naturalnych i zwiększono pojemności zbiorników, aby zapewnić bezpieczne ich przechowywanie, kiedy wykorzystanie ich nie jest możliwe, chociaż prawnie nie zabronione. Zdarzały się przypadki, kiedy nie można było wjechać w pole ze względu na duże uwilgotnienie gleby.

Nawozy naturalne w postaci płynnej przechowuje się w zbiornikach przykrytych (osłoną pływającą, osłoną elastyczną). Zbiorniki muszą posiadać szczelne dno i ściany. Gdy są to zbiorniki zamknięte, powinny mieć szczelne przykrycie Pojemność zbiorników na płynne nawozy naturalne (gnojówka i gnojowica)powinna umożliwić ich przechowywanie przez okresy ustanowione w Programie działań, tj. 6 miesięcy, natomiast powierzchnia miejsc na nawozy naturalne stałe powinna umożliwić ich przechowywanie  przez okres 5 miesięcy. Program azotanowy nie narzuca materiałów, jakie powinny zostać wykorzystane do przygotowania miejsc do przechowywania nawozów naturalnych. Muszą one jednak spełniać warunek szczelności i nieprzepuszczalności. W przypadku utrzymywania zwierząt na głębokiej ściółce, obornik może być przechowywany w budynku inwentarskim, ale podłoże musi być nieprzepuszczalne.

Obliczenie wymaganej pojemności zbiorników lub powierzchni miejsc do przechowywania nawozów naturalnych, wymaga obliczenia liczby Dużych Jednostek Przeliczeniowych (DJP) w gospodarstwie.W tym celu,należy sporządzić obrót stada, obliczyć przelotowość zwierząt gospodarskich w grupie technologicznej, następnie wyliczyć stany średnioroczne, które przelicza się na liczbę duże jednostki przeliczeniowe - DJP (obrót stada => przelotowość => stan średnioroczny zwierząt x współczynnik DJP dla danej grupy zwierząt => liczba DJP). Możemy posłużyć się metodą przedstawioną w zał. nr 4 do Programu. Sposób obliczania wymaganej pojemności i powierzchni urządzeń do przechowywania nawozów naturalnych został określony w zał. nr 5 do Programu.

Budowa płyt obornikowych (wraz ze zbiornikami na gnojówkę o pojemności do 25 m3każdy) nie wymaga pozwolenia na budowę,-wystarczy zgłoszenie. Natomiast budowa zbiorników o pojemności powyżej 25 m3  wymaga pozwolenia. Lepiej więc zbudować dwa zbiorniki (niepołączone ze sobą) o mniejszej pojemności, np. 20 m 3niż jeden o pojemności 40 m3 z procedurą pozwolenia na budowę.

Nawozy naturalne wytwarzane w gospodarstwie można zbywać, bądź przyjmować, na podstawie pisemnej umowy. Przekazanie/przyjęcie części lub całości nawozów (odchodów zwierzęcych) dokumentujemy według załączonego w Programie wzoru. Przekazujący i przyjmujący te nawozy przechowują umowę przez okres 3 lat.

Nie wszystkie gospodarstwa są przystosowane, aby dostosować powierzchnie i pojemności posiadanych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych, dlatego wprowadzone zostały okresy przejściowe na dostosowanie się do nowych wymogów. Gospodarstwa wielkoprzemysłowe prowadzące chów zwierząt w liczbie większej niż 210 DJP, w tym podmiotów prowadzących chów drobiu powyżej 40 tys. stanowisk, świń powyżej 2 tys. stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg albo 750 stanowisk dla macior muszą dostosować powierzchnie i pojemności do 31 grudnia 2021 roku. Pozostałe podmioty prowadzące chów lub hodowlę zwierząt w liczbie mniejszej lub równej 210 DJP mają termin do 31 grudnia 2024 roku.

Jest możliwość czasowego, jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia utworzenia pryzmy, przechowywania obornika bezpośrednio na gruntach rolnych w dowolnym terminie. W to samo miejsce można wrócić dopiero po 3 latach. W kolejnym sezonie wegetacyjnym pryzmę można założyć w innym miejscu. Niestety trzeba o tym fakcie zawiadomić ARiMR. Lokalizację pryzmy oraz datę złożenia obornika i zlikwidowania pryzmy zaznacza się na mapie lub szkicu działki. Miejsce musi być płaskie, nieprzepuszczalne, a pod pryzmą musi być filtr, np. warstwa słomy, trociny. Dokumentację (mapa/szkic działki) przechowujemy przez 3 lata od zakończenia składowania obornika.

Jest zakaz przechowywania pomiotu ptasiego bezpośrednio na gruncie przez cały rok. Podobny zakaz dotyczy kiszonek. Kiszonki przechowuje się w szczególności w silosach, rękawach foliowych, na płytach lub na podkładzie z folii, sieczki, słomy, lub innego materiału, który pochłania odcieki, oraz pod przykryciem foliowym.

Kolejne działanie Programu, to dawki i sposoby nawożenia azotem.

Podstawową zasadą stosowania nawozów naturalnych jest nie przekroczenie w ciągu roku dopuszczalnej dawki 170 kg (N) w czystym składniku/ 1 ha użytków rolnych (UR). Ilość nawozów naturalnych wytwarzanych w gospodarstwie rolnym i ilość azotu w nawozach oblicza się na podstawie stanów średniorocznych zwierząt, średniej rocznej wielkości produkcji nawozów naturalnychi koncentracji azotu zawartego w tych nawozach. Zawartość azotu kg/t lub kg/m3 należy przyjąć z załącznika nr 6 do Programu lub udokumentowanego badania składu nawozu naturalnego.  Zatem dopuszczalna dawka nawozu naturalnego = 170 kg N : zawartość N kg/t lub kg/ m3  Podmioty prowadzące chów lub hodowlę drobiu i świń z dużą obsadą zwierząt (drobiu ˃ 40 tys., świń o wadze ponad 30 kg ˃ 2 tys. lub macior ˃ 750 stanowisk) mają obowiązek posiadania pełnego Planu nawozowego opracowanego zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, na podstawie składu chemicznego nawozów oraz potrzeb pokarmowych roślin i zasobności gleb (analiz glebowych - pH, P, K, Mg).Mogą zbyć do 30 % gnojówki lub gnojowicy, resztę muszą zagospodarować na posiadanych UR lub przeznaczyć do produkcji biogazu. Plan musi być zatwierdzony przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą i podmiot doręcza go wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) oraz odpowiedniemu wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (WIOŚ). Również gospodarstwa, które nabywają nawóz naturalny z takich gospodarstw, w celu nawożenia upraw, są obowiązane do posiadania planu nawożenia azotem.

Plan nawozowy musi być opracowany dla całego gospodarstwa.

Podmioty, które nie są obowiązane do opracowania planu nawożenia lub planu nawożenia azotem, czyli gospodarstwa posiadające ≥ 10 ha użytków rolnychlub utrzymujące zwierzęta w liczbie ≥ 10 DJP wg stanu średniorocznego, stosują nawozy w takich dawkach, aby nie przekraczać maksymalnych ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł, które zostały określone w tab. 14 zał. 9 do Programu. Wymagania w zakresie maksymalnych dawek azotu nie dotyczą nawożenia upraw pod osłonami (szklarnie, namioty foliowe, inspekty) oraz upraw kontenerowych.

Jednocześniegospodarstwa te mają obowiązek prowadzenia Ewidencji nawożenia azotem (Rejestr azotowy). Ewidencję prowadzi się w dowolnej postaci (w formie papierowej, zapisów własnych, arkusze, dzienniki, bądź w postaci elektronicznej). Wzór ewidencji zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem.  W przypadku nawożenia na terenie o dużym nachyleniu należy podać również datę przyorania lub wymieszania z glebą nawozów naturalnych.

Natomiast gospodarstwa o powierzchni ˂ 10 ha użytków rolnych lub posiadające  zwierzęta  w liczbie ˂ 10 DJP przestrzegają zasady dobrej praktyki rolniczej – dokumentacja nie jest wymagana. 

Gospodarstwa posiadające ˃ 100 ha gruntów rolnych lub uprawiające rośliny intensywne (lista określona w zał. nr 7 do Programu), na powierzchni ˃ 50 ha gruntów ornych (GO), lub utrzymujące  zwierzęta ˃ 60 DJP, oprócz prowadzenia ewidencji/rejestru zabiegów agrotechnicznych, mają obowiązek sporządzania Planu nawożenia azotem (Plan azotowy), który został określony w zał. nr 8 do Programu, bez konieczności określania zawartości fosforu, potasu, magnezu.

Dla przypomnienia, obowiązek sporządzania planu nawozowego zaczął obowiązywać z dniem 1 stycznia 2019 roku.

Wszystkie gospodarstwa prowadzące produkcję rolną przechowują:

  • umowy zbytu/nabycia nawozów naturalnych,
  • plan nawożenia,
  • dokumentację terminu zbioru, daty stosowania nawozu, zastosowanych nawozów i ich dawek
  • oraz terminu siewu jesiennej uprawy, w przypadku zakładania uprawy jesienią po późno  zbieranych przedplonach, buraku cukrowym, kukurydzy lub późnych warzywach i ziemniakach,
  • mapę lub szkic działki z zaznaczoną lokalizacją pryzmy oraz datą złożenia obornika.

Wyżej wymienione Dokumenty należy przechowywać przez okres 3 lat od dnia ich sporządzenia.

Józef Rusnak, dn. 6.04.2020 r.

fot. eyestetix

Do pobrania: 
Tabela 1 (32,00 KB)
Tabela 2 (33,00 KB)