MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO
z siedzibą w Karniowicach

Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Karniowicach, przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej, w ramach Planu Strategicznego WPR 2023–2027, realizowanego z programu Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+ (KSOW+), pn. „Wzmocnienie motywacji rolników ekologicznych do rozwoju gospodarstw oraz wdrażania innowacji w procesach produkcyjnych i przetwórczych na poziomie gospodarstwa”, zorganizował konkurs na „Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne” w roku 2025.

13 września 2025 roku podczas XXXIII Wystawy Agropromocja w Starym Sączu, odbyło się uroczyste podsumowanie konkursu oraz uroczyste wręczenie dyplomów i nagród.

Konkurs stanowi inicjatywę, mającą na celu promowanie i upowszechnianie dobrych praktyk w zakresie rolnictwa ekologicznego. Jego głównym założeniem jest wspieranie wdrażania innowacyjnych i efektywnych rozwiązań w gospodarstwach rolnych oraz propagowanie wiedzy na temat ekologicznej produkcji żywności. Celem konkursu jest nie tylko wyróżnienie najlepszych ekologicznych gospodarstw, ale również stworzenie platformy wymiany doświadczeń i inspirowania innych rolników do wdrażania ekologicznych metod produkcji. Laureaci stanowią wzór do naśladowania, pokazując, że rolnictwo ekologiczne może być zarówno efektywne, jak i przyjazne dla środowiska. Konkurs skierowany był do rolników prowadzących towarowe gospodarstwa ekologiczne, które specjalizują się w produkcji roślinnej, hodowli zwierząt lub łączą obie te gałęzie. Uczestnicy musieli spełnić określone kryteria, w tym:

• prowadzić produkcję zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego,
• zakończyć okres przestawiania gospodarstwa na system ekologiczny,
• posiadać aktualny certyfikat potwierdzający ekologiczną produkcję surowców,
• posiadać numer identyfikacyjny gospodarstwa,
• przeznaczać wyprodukowane surowce do sprzedaży lub przetwórstwa we własnym gospodarstwie,
• nie być laureatami I miejsca w wojewódzkim etapie konkursu w latach 2022–2024.

Komisja konkursowa, powołana przez Dyrektora Małopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Karniowicach, dokonała szczegółowej oceny zgłoszonych gospodarstw rolnych w tegorocznej edycji konkursu, do której zgłoszonych zostało łącznie 8 gospodarstw ekologicznych z terenu województwa małopolskiego. Po przeprowadzeniu analizy formalnej i weryfikacji zgłoszeń do dalszej oceny zakwalifikowano 4 gospodarstwa, które spełniły wymagania określone w regulaminie. Kolejne 4 gospodarstwa znajdują się obecnie w okresie przejściowym (konwersji), w trakcie którego przestawiane są z metod konwencjonalnych na ekologiczne. Ocena gospodarstw odbywała się na podstawie kompleksowych kryteriów, obejmujących między innymi:

• ogólną charakterystykę gospodarstwa,
• wyniki ekonomiczne,
• dbałość o urodzajność i ochronę gleby.

Istotne znaczenie miały także działania, wykraczające poza standardową działalność rolniczą. Komisja zwracała szczególną uwagę na:

• przetwórstwo płodów rolnych we własnym gospodarstwie, jako przykład rozwijania lokalnych produktów i skracania łańcucha dostaw,
• działania edukacyjne, czyli zaangażowanie rolników w przekazywanie wiedzy o rolnictwie i ochronie środowiska, zwłaszcza młodemu pokoleniu,
• postawę prospołeczną i promowanie dobrych praktyk, poprzez bycie pozytywnym przykładem dla innych rolników i lokalnej społeczności.

     Po wnikliwej analizie wszystkich zgłoszeń i wizytacjach terenowych, komisja konkursowa wyłoniła następujących laureatów tegorocznej edycji konkursu:

I miejsce – Danuta Król

Niezwojowice, powiat proszowicki

W samym sercu malowniczej gminy Pałecznica, w zacisznym zakątku miejscowości Niezwojowice, znajduje się wyjątkowe gospodarstwo ekologiczne, gdzie Pani Danuta Król, łączy naturę z edukacją i smakami tradycji. Gospodarstwo, o łącznej powierzchni gruntów rolnych 3,31 ha, położone w sąsiedztwie rozległych, malowniczych stawów rybnych, stanowi idealne miejsce wypoczynku, edukacji oraz kontaktu z naturą. To nie tylko gospodarstwo rolne, ale również przestrzeń, w której tradycja spotyka się z nowoczesnym podejściem do ekologii i zrównoważonego stylu życia. Głównym kierunkiem uprawy są warzywa(ogórki, marchew, pietruszka, seler, por, cebula, buraki ćwikłowe, fasola szparagowa, sałata), owoce (maliny, borówka amerykańska, porzeczka czarna i czerwona, jagoda kamczacka), zioła i rośliny miododajne (facelia, koniczyna, nostrzyk, różnorodne gatunki ziół i roślin kwitnących) oraz sad mieszany, gdzie prowadzona jest uprawa tradycyjnych odmian drzew owocowych (śliwa Węgierka, Renkloda, jabłoń Szara Reneta, Golden Delicious).W gospodarstwie znajduje się również pasieka (około 40 rodzin pszczelich), z których pozyskiwany jest miód wielokwiatowy, akacjowy, lipowy oraz pyłek i propolis. W gospodarstwie produkcja roślinna jest zbilansowana z produkcją zwierzęcą. Hodowane są rasy zwierząt dostosowane do warunków gospodarstwa i tradycji – kozy, gęsi oraz kaczki staropolskie i kury zielononóżki, które są tradycyjnymi rasami zachowawczymi. Gospodarstwo stale się rozwija, wprowadzając innowacyjne rozwiązania i nowe technologie. W ostatnim czasie, zakupione zostało urządzenie do liofilizacji owoców, suszarnia do owocóworazpakowarka próżniowa. Gospodarstwo prowadzi całoroczną działalność edukacyjną (spotkania, prelekcje i warsztaty), przyjmując grupy dzieci z przedszkoli i młodzieży ze szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych, seniorów, konsumentów indywidualnych, rodziny, grupy zorganizowane, jak też rolników. Ponadto w gospodarstwie znajduje się edukacyjna pracownia pszczelarska, gdzie przez szklaną ścianę ula można obserwować pracę roju pszczelego. Pszczeli domek edukacyjny, cieszy się wielkim powodzeniem, zarówno wśród dzieci, jak i młodzieży. Oferuje on nie tylko bezpośredni kontakt z naturą i fascynującym światem pszczół, ale również możliwość skorzystania z uloterapii, czyli naturalnej inhalacji powietrzem z ula. Gospodarstwo laureatki, to wzorcowy przykład rodzinnego przedsięwzięcia, gdzie Danuta Król łączy rolnictwo ekologiczne (uprawy, drób, pszczelarstwo), z bogatą ofertą edukacyjną, kulinarną i kulturalną. To znakomite miejsce dla rodzin, szkół i wszystkich zainteresowanych naturą, zdrowym odżywianiem oraz dziedzictwem kulturowym.

II miejsce – Marta Libura

Gospodarstwo „Kozi Stok” – Kobylec, powiat bocheński

Na terenach urokliwego Pogórza Wiśnickiego, pośród lasów, łąk i pagórków, znajduje się miejsce wyjątkowe – Kozi Stok. To rodzinne, ekologiczne gospodarstwo agroturystyczne, które łączy tradycję, z nowoczesnym podejściem do życia w zgodzie z naturą. Sercem gospodarstwa jest rozległy sad, w którym dojrzewają jabłka, wiśnie, grusze, a przede wszystkim aronia czarnoowocowa – bogactwo antyoksydantów i smaku. Z tych owoców powstają naturalne przetwory: soki, dżemy, kompoty – bez konserwantów, z pasją i zgodnie z domowymi recepturami. W gospodarstwie znajduje się także ekologiczny warzywnik, w którym rosną m.in. ogórki, seler i buraki. Uprawa prowadzona jest metodami przyjaznymi środowisku – bez chemii, z poszanowaniem naturalnych cykli przyrody. Kozi Stok to nie tylko rośliny, ale także hodowla kóz rodzimych ras: karpackiej i sandomierskiej. To rasy objęte programem ochrony zasobów genetycznych, a gospodarstwo aktywnie wspiera ich zachowanie i promocję. Z koziego mleka powstają wysokiej jakości sery – świeże, dojrzewające, ziołowe – produkowane tradycyjnymi metodami. Gospodarstwo prowadzi również warsztaty serowarskie, podczas których można nauczyć się tajników produkcji sera i poznać bliżej zwierzęta. W Kozim Stoku zamieszkują także daniele, jelenie oraz konie rasy mieszanej, które można obserwować w naturalnym otoczeniu. Z kolei dla miłośników pszczelarstwa, w gospodarstwie znajduje się pasieka, z której pozyskiwany jest miód lipowy, akacjowy, mniszkowy oraz spadziowy. Dostępne są także pyłek i pierzga. Unikalną atrakcją gospodarstwa są domki na drzewach, położone wśród urokliwego lasu łęgowego. To wyjątkowa forma noclegu, która pozwala gościom zanurzyć się w ciszy, odetchnąć od zgiełku miasta i naprawdę odpocząć. Jak mawia właścicielka, Kozi Stok to jej koniec świata – projekt życia i miejsce na ziemi. To przestrzeń stworzona z miłości do przyrody, zwierząt i tradycji. Gospodarstwo nie tylko oferuje wypoczynek, ale także edukację, inspirację i autentyczne doświadczenie wiejskiego życia.

III miejsce – Cecylia Strojna

Grajów, powiat wielicki

Pani Cecylia Strojna od lat z pasją i zaangażowaniem prowadzi, na powierzchni 4,47 ha, gospodarstwo ekologiczne, w którym harmonijnie łączy tradycyjne metody uprawy i hodowli, z aktualnymi normami ekologicznymi. Jej działalność wyróżnia się szeroką inicjatywą na rzecz promocji rolnictwa ekologicznego, dziedzictwa kulturowego wsi oraz edukacji społeczeństwa w zakresie zrównoważonego rozwoju. Jednym z fundamentów jej gospodarstwa jest zbilansowana produkcja zwierzęca i roślinna, dzięki czemu możliwe jest zachowanie naturalnego obiegu składników odżywczych, ograniczenie odpadów oraz poprawa jakości gleby. Zwierzęta (krowy mleczne, konie, kozy, owce, króliki, kury nioski), hodowane są w warunkach odpowiadających ich naturalnym potrzebom, z poszanowaniem dobrostanu, a pasze pochodzą z własnych upraw (zboża, okopowe), wolnych od chemicznych środków ochrony roślin i nawozów sztucznych. Pani Cecylia aktywnie uczestniczy w działaniach społecznych i edukacyjnych, gdzie podczas spotkań, dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem. Jej gospodarstwo często odwiedzają dzieci, rolnicy oraz osoby zainteresowane tematyką ekologii – wszyscy mogą na miejscu zobaczyć, jak w praktyce wygląda życie zgodne z naturą. Nie bez znaczenia jest również jej troska o zachowanie kultury i tradycji wsi – Pani Cecylia angażuje się w lokalne inicjatywy kulturalne, wspiera rękodzieło, tradycyjne potrawy oraz dawne zwyczaje, przekazując je młodszym pokoleniom. Za swoją działalność, łączącą szacunek do przyrody, społeczne zaangażowanie i przywiązanie do tradycji, Pani Cecylia zyskuje uznanie nie tylko w swojej społeczności, ale również w szerszym środowisku rolników ekologicznych. Jej gospodarstwo stanowi przykład, że rolnictwo może być nie tylko efektywne i ekologiczne, ale także pięknie wpisane w lokalną tożsamość i wspólnotę.

Za udział w konkursie, komisja konkursowa przyznała również wyróżnienie Panu Wiesławowi Dźwigajowi, zamieszkałemu w miejscowości Muchówka (powiat bocheński), który z powodzeniem prowadzi ekologiczne gospodarstwo rolne o powierzchni 3,4 ha. Głównym kierunkiem produkcji jest uprawa roślinna. W gospodarstwie uprawiane są warzywa takie jak: burak ćwikłowy, cebula, czosnek, dynia, marchew, kapusta, ogórek, pietruszka, por, seler oraz ziemniaki. Oprócz warzyw uprawiane są również owoce – truskawki i maliny. W strukturze zasiewów znajdują się także zboża: pszenica orkisz, owies i jęczmień. Dodatkowo w gospodarstwie prowadzona jest hodowla kur niosek. Pan Wiesław Dźwigaj jest również aktywnym członkiem Małopolskiego Stowarzyszenia Rolników Ekologicznych „Natura”, które skupia producentów zaangażowanych w rozwój rolnictwa ekologicznego w regionie. Ponadto regularnie uczestniczy jako wystawca w „Targu Pietruszkowym” – miejscu promującym lokalną, ekologiczną żywność. Targ ten stanowi wyjątkową przestrzeń dla miłośników zdrowego odżywiania i zrównoważonego stylu życia, umożliwiając bezpośredni kontakt między rolnikami a konsumentami z Krakowa i okolicznych miejscowości. Dzięki swojej obecności na targu, Pan Wiesław nie tylko promuje własne produkty, ale także wspiera ideę krótkich łańcuchów dostaw oraz budowania zaufania między producentem a odbiorcą.

Do konkursu zgłosiły się również 4 gospodarstwa, znajdujące się obecnie w okresie przejściowym (konwersji), w trakcie którego przestawiane są z metod konwencjonalnych na ekologiczne: Stanisław Starosta (Zabierzów Bocheński), Krzysztof Starosta (Zabierzów Bocheński), Ewa Kurdziel (Libiąż), Elżbieta i Tomasz Witek (Maków Podhalański).

Gospodarstwa posiadające certyfikat rolnictwa ekologicznego, a także będące obecnie w okresie konwersji - oczekujące na uzyskanie pełnego certyfikatu rolnictwa ekologicznego - serdecznie zapraszamy do udziału w przyszłorocznej edycji konkursu.

Wszystkim laureatom konkursu serdecznie gratulujemy, dziękujemy za udział oraz życzymy dalszych sukcesów w pracy rolniczej, a także w inspirowaniu kolejnych pokoleń do rozwoju nowoczesnego i odpowiedzialnego rolnictwa ekologicznego.

Dorota Nowak-Musiał