Spotkaliśmy się z ogrodnikami z terenu gminy Iwkowa w ich gospodarstwach. Celem wizyt było zapoznanie się z możliwościami uprawy borówki wysokiej na wskazanych przez rolników działkach. Konsultacje odbyły się pod patronatem wójta gminy Iwkowa Bogusława Kamińskiego i zainteresowanych radnych z tej gminy (fot.1). Konsultantem był Michał Malicki doradca sadowniczy, specjalizujący się w uprawie roślin jagodowych (fot.2). Na wstępie, przed wyruszeniem do poszczególnych gospodarstw zapoznaliśmy rolników z najważniejszymi warunkami jakie muszą zostać spełnione, żeby przyszła plantacja trwale i stabilnie owocowała przez najbliższe kilkadziesiąt lat.
Warunki glebowe dla wzrostu i rozwoju borówki wysokiej
Do prawidłowego wzrostu i rozwoju borówka wysoka wymaga gleb kwaśnych, o pH 3,5-4,0, próchnicznych, dostatecznie wilgotnych. Borówka nie ma korzeni włośnikowych, których funkcję spełniają liczne, bardzo drobne korzenie właściwe. Korzenie te mogą się normalnie rozwijać tylko w glebie o dobrych właściwościach fizycznych, o wysokiej zawartości substancji organicznej. Badanie gleby przed posadzeniem roślin jest zadaniem podstawowym, w szczególności określenie poziomu pH gleby. Na glebach ciężkich, którymi dysponują i rolnicy w gminie Iwkowa obniżenie pH gleby do wartości poniżej 4 jest szczególnie trudne, z uwagi na duży kompleks sorpcyjny tych gleb, w uproszczeniu nazwany magazynem składników pokarmowych. Podłoże do którego powinniśmy sadzić borówkę wysoką najlepiej jest przygotować na dwa lata przed posadzeniem. Powinno ono składać się z: torfu wysokiego, mielonej kory i trocin (najlepiej z drewna świerkowego). Warto zaopatrzyć się w pehametr do mierzenia odczynu zarówno gleby na plantacji jak i przygotowanego podłoża.
Symbioza borówki wysokiej z grzybem
Borówka wysoka żyje w symbiozie[1] z grzybami. Ten biologiczny związek miedzy korzeniami rośliny i grzybami nazywa się mikoryzą. W jednym gramie gleby można znaleźć nawet 100 m strzępek grzybni, która buduje właściwą strukturę gleby. Grzybnia wiąże drobiny gleby i tworzy właściwą jej strukturę. Korzyści, jakie czerpie grzyb i roślina z mikoryzy, polegają na dostarczaniu przez roślinę substancji energetycznych i budulcowych dla grzybów. Grzyby natomiast ułatwiają roślinie pobieranie mineralnych składników pokarmowych i wody. Komórki grzybów działają jak pompy i dostarczają wodę roślinie, która normalnie nie jest dla nich dostępna (gleba przesuszona). Roślina natomiast przekazuje grzybom nie tylko asymilaty w postaci węglowodanów, lecz wydziela również substancje biologicznie czynne, stymulujące wzrost i rozwój grzybów.
Tabela: wymiana usług między grzybem a rośliną w mikoryzie
Grzyb dla rośliny | Roślina dla grzyba |
Chroni przed suszą Wytwarza substancje wzrostowe Grzybnia pozostająca na zewnątrz korzeni utrudnia dotarcie organizmów szkodliwych do powierzchni korzeni System korzeniowy jest rozbudowany dzięki czemu jego powierzchnia i zasięg znacznie się zwiększa, umożliwiając pobieranie wody i minerałów niedostępnych dla rośliny bez mikoryzy. Zwiększa zawartość w roślinie związków fenolowych w liściach i innych częściach roślin. Ma to związek ze smakiem i aromatem owoców | Dostarcza produktów fotosyntezy (węglowodany) Wytwarza substancje biologiczne czynne |
Borówka wysoka tworzy jedność z zasiedlającymi jej korzenie grzybami. Przystępując do uprawy borówki wysokiej należy pamiętać, że musimy stworzyć środowisko, które będzie sprzyjało rozwojowi grzybów współżyjących z rośliną.
Andrzej Gmiąt
Fot. 1. Bogusław Kamiński wójt gminy Iwkowa przedstawił możliwości uprawy roślin jagodowych na ziemi iwkowskiej
Fot. 2. Michał Malicki przeprowadza pokaz prawidłowego cięcia borówki wysokiej
[1] Symbioza—współżycie organizmów, z których każdy odnosi korzyści dzięki innym, ale i sam coś tym innym oferuje.