Celem programu rolno-środowiskowo-klimatycznego jest wsparcie rolników podejmujących dodatkowe działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego. W ramach programu dostępnych jest kilka zestawów działań (pakietów) za realizację których przysługuje płatność niezależna od dopłat obszarowych. W ramach pakietu rolnictwo zrównoważone promowane jest zbilansowane gospodarowanie w oparciu o plan nawozowy i zróżnicowany płodozmian. W pakiecie ochrona gleb i wód rolnicy otrzymują dodatkowe dopłaty w zamian za wysiew poplonów (pakiet dostępny jest jedynie na obszarach zagrożonych erozja wodną). Program uzupełniają pakiety „przyrodnicze” realizowane zwykle na charakteryzujących się wysoką bioróżnorodnością użytkach zielonych oraz „genetyczne” dotyczące ochrony tradycyjnych ras zwierząt i lokalnych odmian roślin w tym sadów tradycyjnych.
W związku z dużą komplikacją programu co najmniej raz w roku jest on uaktualniany. Również w kwietniu 2017 roku wprowadzono kilka istotnych zmian w rozporządzeniu rolno-środowiskowo-klimatycznym. Pierwsza z nich dotyczy realizowania kilku zobowiązań w jednym gospodarstwie. Jako zobowiązanie traktujemy pojedynczy wariant lub pakiet (jeżeli dany pakiet nie dzieli się na kilka wariantów). Do tej pory możliwe było podejmowanie zobowiązań jedynie w pierwszym i drugim roku trwania programu. Przez kolejne lata musiały być one kontynuowane a podejmowanie nowych zobowiązań możliwe było po zakończeniu 5-letniego programu. Po zmianach przepisów nowe zobowiązanie może być podjęte w każdym roku trwania programu. Nie jest jednak możliwe realizowanie kilku takich samych zobowiązań (obejmujących ten sam pakiet lub wariant) rozpoczętych w różnych terminach za wyjątkiem sytuacji gdy kontynuujemy zobowiązanie przejęte od innego rolnika. Należy pamiętać, że zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest zobowiązaniem wieloletnim tak więc należy unikać włączania do programu gruntów co do których nie mamy pewności, że będziemy je użytkować w przyszłości (na przykład objętych krótkotrwałymi dzierżawami ustnymi).
Doprecyzowano także zasady prowadzeniu rejestru działalności rolnośrodowiskowej obowiązkowego dla uczestników programu. Do rejestru wpisuje się wykonywane działania agrotechniczne w tym dotyczące nawożenia i stosowania środków ochrony roślin (z zaznaczeniem nazw oraz dawek). Po zmianach beneficjent powinien prowadzić taki rejestr jedynie w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, a nie dla wszystkich gruntów w gospodarstwie. Jest to duże ułatwienie gdyż w niektórych sytuacjach jedynie niewielka część gospodarstwa objęta jest zobowiązaniem.
Tak jak do tej pory rolnik powinien posiadać plan działalności rolnośrodowiskowej. Plan przechowywany jest w gospodarstwie i przedstawiany w czasie kontrolni na miejscu. Natomiast kopię pierwszej i trzeciej strony planu rolnośrodowiskowego należy dostarczyć do ARiMR w terminie do dnia 15 lipca roku w którym złożono wniosek. W przypadku braku planu płatność jest zmniejszana o 40%, a plan należy sporządzić i przedstawić w ARiMR w terminie składania wniosków o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.
W przypadku pakietu „Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych” usunięty został wymóg zachowania odpowiedniego rozstawu drzew natomiast ich liczba w przeliczeniu na 1 ha powierzchni sadu nie może być mniejsza niż 90.
Wzrosła również stawka dotacji w pakiecie genetycznym dla koni małopolskich i wielkopolskich (do 1900 zł/klacz). W przypadku pozostałych ras koni stawka wynosi 1700 zł/ klacz.
Wojciech Ślósarz
dn. 26.07.2017 r.